به گزارش پایگاه خبری و رسانه‌ای حوزه‌های علمیه خواهران، خانم زهرا یاره، پژوهشگر مدرسه علمیه تخصصی «حضرت فاطمه زهرای اطهر(س)» ایلام، با ارائه مقاله‌ای با عنوان «خوانش نوین خطبه فدکیه حضرت فاطمه(س) بر اساس نظریه فراکارکرد متنی (رویکرد نقش‌گرای هلیدی)»، توانست در بخش مقاله علمی سطح ۴ جشنواره «بانوی کرامت» به‌عنوان اثر برگزیده شناخته شود. وی در این پژوهش با رویکردی میان‌رشته‌ای، ظرفیت‌های ساختاری و زبانی این متن قدسی را برای انتقال اثرگذار پیام در دنیای معاصر واکاوی کرده است.

در ادامه، مشروح گفت‌وگوی خبرنگار ما با این پژوهشگر برگزیده را می‌خوانید:

ـ‌ چه گره‌ای در واقعیت جامعه و خانواده باعث شد این موضوع را برای پژوهش انتخاب کنید؟

در ابتدای نگارش این مقاله، این نکته مورد توجه بود که بسیاری از متون ارزشمند دینی ما، با وجود ظرفیت عمیق معرفتی، تربیتی و اجتماعی، تاکنون از همه ابعاد علمی و میان‌رشته‌ای مورد مطالعه قرار نگرفته‌اند. در مورد خطبه فدکیه حضرت فاطمه(س) بسیاری از پژوهش‌های صورت‌یافته معمولاً از منظر تاریخی، کلامی، سیاسی، ادبی و بلاغی بوده است؛ در حالی که ظرفیت‌های زبانی و ساختاری آن نیز می‌تواند در فهم چگونگی انتقال پیام و اثرگذاری بر مخاطب نقش مهمی داشته باشد.

علاوه بر اینکه، در جامعه امروزی با گسترش رسانه‌ها و تنوع شیوه‌های ارتباطی، شناخت سازوکارهای انسجام، پیوستگی و انتقال مؤثر پیام از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. بنابراین در این اثر تلاش شده با استفاده از یک چارچوب علمی زبان‌شناختی، یعنی نظریه فراکارکرد متنی هلیدی، نشان داده شود چگونه یک متن دینی می‌تواند با سازمان‌دهی دقیق عناصر زبانی، پیام‌های اعتقادی، اجتماعی و سیاسی خود را منسجم و اثرگذار انتقال دهد.

ـ‌ آیا پژوهش شما یک تحقیق کاملاً نظری بود یا به یک راهکار عملیاتی و کاربردی در ذیل موضوع کلی پژوهشی رسیدید؟

این مقاله از نظر روش، یک مطالعه توصیفی ـ تحلیلی در حوزه زبان‌شناسی است؛ بنابراین به‌صورت مستقیم نمی‌توان گفت یک بسته عملیاتی یا الگوی اجرایی برای خانواده ارائه می‌دهد، اما دستاورد آن تنها نظری و انتزاعی هم نیست.

بلکه اثر حاضر نشان می‌دهد که در یک متن اثرگذار، عناصری مانند آغازگرهای مرکب، ارجاع، حذف، جانشینی و… به چه صورتی در خدمت انسجام و انتقال معنا قرار می‌گیرند. این یافته‌ها در آموزش مهارت‌های نگارش، سخنرانی، تبلیغ دینی و تولید پیام‌های منسجم و اثرگذار می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد. در حقیقت این اثر به عنوان الگویی برای آثار حوزه‌های آموزشی و تبلیغی است.

ـ‌ خروجی پژوهش شما چقدر قابلیت تبدیل‌شدن به محصول، مانند کتابچه تبلیغی، بسته آموزشی یا محتوای رسانه‌ای را دارد؟

با توجه به محتوای اثر، به‌عنوان نمونه مبحث یافته را می‌توان در قالب یک بسته آموزشی مهارت‌های پیام‌رسانی مؤثر با الهام از خطبه فدکیه تدوین کرد که در آن از شیوه‌های استفاده از پیوندهای زبانی یا تکرار هدفمند و… استفاده کرد. بنابراین به نظر می رسد، ظرفیت تبدیل این پژوهش به محصول آموزشی و رسانه‌ای وجود دارد و قابل‌توجه است.

از سوی دیگر می‌توان از یافته‌های اثر برای تولید محتوای کوتاه و جذاب رسانه‌ای، اینفوگرافیک‌های آموزشی، کتابچه‌های ویژه مبلغان و… استفاده کرد. هرچند که برای تولید این محصولات نیاز است یک مرحله پردازش آموزشی و مخاطب‌شناسانه فراتر از مقاله علمی صورت گیرد که در این حالت، مقاله حاضر می‌تواند مبنای علمی مناسبی برای این محصولات باشد.

ـ‌ اگر یک جمله خطاب به بانوان طلبه‌ای که هنوز تردید دارند وارد عرصه‌های جدی پژوهشی شوند داشته باشید، آن جمله چیست؟

با توکل به خداوند متعال و توسل به اهل‌بیت(علیهم السلام) که در همه امور به آن‌ها تمسک می‌کنیم، در امر پژوهش هم در کنار این توکل و توسل، اگر مسئله‌ای واقعی در ذهن طلاب شکل گرفت، از شروع کردن ترسی به خود راه ندهند؛ با مطالعه عمیق، روش علمی و پشتکار، می‌توانند از یک سؤال کوتاه، خالق اثری ارزشمند علمی باشند.

ـ‌ نقش جشنواره‌هایی مانند «بانوی کرامت» را در شکستن حصار پژوهش‌های تکراری و ورود به عرصه‌های نوآورانه چگونه می‌بینید؟

الحمدلله حوزه‌های علمیه به‌ویژه حوزه‌های علمیه خواهران در این سال‌ها در امر پژوهش پیشرفت‌های چشمگیری داشته و طلاب خواهر توانسته‌اند آثار فاخری را در عرصه‌های ملی و بین‌المللی عرضه کنند. در این میان به‌نظرم یکی از مهم‌ترین کارکردهای جشنواره‌هایی مانند «بانوی کرامت»، علاوه بر آشنایی با آثار، پژوهشگران و ایجاد انگیزه، می‌تواند زمینه‌ای برای دیده‌شدن پژوهش‌هایی باشد که از مسیرهای معمول فاصله گرفته و با نگاه تازه‌ای به منابع و مسائل علمی پرداخته‌اند.

برای بنده نیز انتخاب یک متن شناخته‌شده مانند خطبه فدکیه و مطالعه آن از زاویه‌ای متفاوت، تجربه‌ای در جهت پیوند دادن میان میراث دینی و دانش‌های جدید بود. برگزاری این نوع جشنواره‌ها می‌تواند پژوهشگران را تشویق کند که هرچند یک مسئله ساده و شناخته‌شده هم باشد، اما می‌توان با کمک روش جدیدی دریچه جدیدی از آن را کشف کرد. اگر جشنواره‌ها در کنار معرفی آثار برگزیده، در تبدیل یافته‌های علمی پژوهشگران به آثار آموزشی، رسانه‌ای و کاربردی نیز حمایت کنند، در ایجاد حلقه ارتباطی میان پژوهش و نوآوری و مؤثر بودن بر جامعه نقش بسزایی خواهند داشت.

انتهای پیام/