به‌گزارش پایگاه خبری و رسانه‌ای حوزه‌های علمیه خواهران/تهران، نشست علمی ـ تخصصی نشست علمی تخصصی با عنوان«مستشرقان؛ از نخستین مواجهه‌ها تا شکل‌گیری یک جریان فکری؛ بررسی خاستگاه و سیر تاریخی با تکیه بر دایرةالمعارف قرآن لیدن» به همت واحد پژوهش حوزه علمیه تخصصی بانو امین(ره) و با حضور خانم واسعی، مدیر مدرسه علمیه تخصصی بانو امین(ره) در مورخ ۱۴ مهر ماه برگزار شد.

خانم واسعی در این نشست ضمن تبریک آغاز سال تحصیلی، بر ضرورت تقویت روحیه علمی، پژوهشی طلاب و توجه آنان به علوم و دانش‌های مورد نیاز روز تأکید کرد.

وی به اهمیت شناخت جریان شرق‌شناسی و مطالعات مستشرقان به‌عنوان یکی از عرصه‌های مهم پژوهشی در حوزه مطالعات اسلامی اشاره و تأکید کرد: طلاب و پژوهشگران حوزوی باید ضمن آشنایی با آثار مستشرقان، روش‌های علمی آنان، منابع مورد استفاده و زمینه‌های تاریخی شکل‌گیری این جریان را به‌صورت دقیق بررسی و تحلیل کنند.

مدیر مدرسه علمیه تخصصی بانو امین(ره) با اشاره به اینکه شرق‌شناسی در ابتدا بیشتر ناظر به شناخت جغرافیا، تاریخ و فرهنگ سرزمین‌های شرقی بود، بیان کرد: این حوزه به‌تدریج گسترده‌تر شد و مطالعه ادیان، مذاهب، متون مقدس، قرآن، حدیث، تاریخ اسلام، تشیع و اندیشه‌های اسلامی را نیز دربر گرفت. از این منظر، شناخت مستشرقان صرفاً به معنای پذیرش دیدگاه‌های آنان نیست، بلکه ضرورتی علمی برای شناخت دیدگاه‌ها، روش‌ها، منابع و سپس نقد و ارزیابی آنهاست.

وی در ادامه، با اشاره به گستره تاریخی مطالعات مستشرقان درباره قرآن، از آثار برخی پژوهشگران غربی در حوزه قرآن و واژه‌شناسی یاد کرد و نقش پژوهشگرانی همچون «ژول لابوم» فرانسوی و «فلوگل» آلمانی مورد توجه قرار گرفت و گفت: ژول لابوم از جمله مستشرقانی بود که در زمینه طبقه‌بندی و مطالعه موضوعات قرآنی فعالیت کرد و فلوگل نیز در حوزه بررسی و نمایه‌سازی الفاظ قرآن پژوهش‌هایی انجام داد که بعدها در مسیر تدوین و تکمیل منابع مربوط به الفاظ قرآن مورد استفاده قرار گرفت.

خانم واسعی افزود: گستردگی و استمرار چنین پژوهش‌هایی باید برای طلاب و پژوهشگران حوزوی، زمینه‌ای برای بازاندیشی در میزان انس آنان با قرآن، حدیث و منابع اصیل اسلامی باشد.

«دایرةالمعارف قرآن لیدن» به‌عنوان یکی از نمونه‌های مهم مطالعات نظام‌مند معاصر درباره قرآن بود که در این نشست مورد بررسی قرار گرفت؛ اثری که زیر نظر «جین دم مک‌اولیف» سامان یافته و مجموعه‌ای گسترده از پژوهش‌های محققان مختلف درباره قرآن، مفاهیم قرآنی، شخصیت‌های اسلامی، تاریخ و مطالعات مرتبط با قرآن را دربر می‌گیرد.

خانم واسعی اضافه کرد: بررسی این‌گونه آثار برای پژوهشگران حوزه، از آن جهت اهمیت دارد که نشان می‌دهد مطالعات قرآنی و اسلامی در مراکز علمی جهان به‌صورت گسترده، تخصصی و میان‌رشته‌ای دنبال می‌شود و حوزه‌های علمیه نیز باید با حضور فعال علمی در این عرصه، ضمن استفاده از یافته‌های معتبر، نقاط قوت و ضعف این پژوهش‌ها را شناسایی و نقد کنند.

وی در بخش دیگری از نشست، با اشاره به ضرورت شناخت جریان‌های فکری و مطالعات غربی درباره اسلام، موضوع سلمان رشدی و کتاب «آیات شیطانی» نیز مورد توجه قرار داد و بیان کرد:نمونه‌هایی مانند آثار سلمان رشدی نشان می‌دهد که شناخت منابع تاریخی و روایی اسلام و نقد علمی روایت‌های نادرست، برای حوزه‌های علمیه ضرورتی جدی است؛ چراکه در برخی آثار، روایت‌های تاریخی و گزارش‌های غیرمعتبر بدون بررسی سندی و محتوایی مورد استفاده قرار گرفته و تصویری مخدوش از اسلام و شخصیت پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) ارائه شده است. در این زمینه بر ضرورت تقویت مطالعات حدیثی و تاریخی، شناخت دقیق منابع شیعه و اهل‌سنت و تربیت پژوهشگرانی توانمند برای پاسخ‌گویی علمی به شبهات تأکید شد.

مدیر مدرسه علمیه تخصصی بانو امین(ره) در ادامه افزود: با اشاره به اینکه همه مستشرقان را نمی‌توان با یک نگاه ارزیابی کرد، توضیح داده شد که این جریان طیف‌های مختلفی را شامل می‌شود؛ برخی با رویکردی منفی و با انگیزه‌های سیاسی یا دینی به مطالعه اسلام پرداخته‌اند، برخی رویکردی علمی‌تر و نسبتاً بی‌طرفانه داشته‌اند و گروهی نیز با نگاهی مثبت به فرهنگ و تمدن اسلامی پژوهش کرده‌اند. ازاین‌رو، مواجهه صحیح با شرق‌شناسی نیازمند پرهیز از نگاه کلی و یکسان‌انگارانه و توجه به آثار، روش تحقیق، منابع و زمینه‌های فکری هر پژوهشگر است.

وی در این نشست بر ضرورت ورود جدی‌تر حوزه‌های علمیه به عرصه غرب‌شناسی، مطالعات بین‌المللی و پژوهش درباره مهدویت، قرآن، حدیث، تاریخ اسلام و تشیع تأکید و بیان کرد: امروز مراکز علمی و دانشگاهی متعددی در جهان درباره موضوعاتی همچون مهدویت، اندیشه آخرالزمانی، مطالعات قرآنی، تاریخ اسلام و مطالعات زنان تحقیق می‌کنند.

خانم واسعی یادآوری کرد: بر همین اساس، طلاب باید علاوه بر تسلط بر منابع اسلامی، با زبان‌های بین‌المللی، سواد رسانه‌ای و مهارت‌های ارتباطی و پژوهشی نیز آشنا شوند تا بتوانند در عرصه علمی و بین‌المللی حضوری مؤثر داشته باشند. از دیگر محورهای مطرح‌شده، توجه به بیانات رهبر معظم انقلاب درباره رسالت حوزه‌های علمیه و ضرورت برخورداری طلبه از دانش روز بود.

استاد حوره افزود: طلبگی تنها به تعلیم و تعلم سنتی محدود نمی‌شود و طلبه امروز باید در کنار علوم حوزوی، با مسائل روز جامعه، زبان‌های خارجی، فضای رسانه‌ای، فناوری‌های ارتباطی و جریان‌های فکری معاصر نیز آشنایی داشته باشد.

وی گفت: فعالیت فرهنگی و تبلیغی بدون پشتوانه علمی و پژوهشی نمی‌تواند پاسخ‌گوی نیازهای پیچیده جامعه امروز باشد.

گفتنی است در بخش پایانی نشست، بر ضرورت پیوند پژوهش‌های حوزوی با مسائل واقعی جامعه تأکید شد و از طلاب خواسته شد موضوعات پژوهشی خود را به‌گونه‌ای انتخاب کنند که بتواند در حل مسائل فرهنگی و اجتماعی نقش‌آفرین باشد، همچنین بر اهمیت مطالعه مستمر قرآن و تفسیر، انس با حدیث، پرسشگری علمی، گفت‌وگو با استادان و بهره‌گیری از فرصت‌های پژوهشی حوزه تأکید شد. د

انتهای پیام/