استاد حوزه در سومین جلسه از سلسله درس‌گفتارهای تفسیر سوره توبه، با تشریح ابعاد ادبی و تفسیری آیات دوم و سوم این سوره، به تبیین حکمت مهلت چهارماهه الهی به مشرکان، دیدگاه مفسران بزرگ همچون علامه طباطبایی و رشید رضا پیرامون فلسفه این مهلت و همچنین مفهوم «یوم الحج الأکبر» پرداخت.
به گزارش پایگاه خبری و رسانه‌ای حوزه‌های علمیه خواهران/تهران، حجت الاسلام و المسلمین تاج آبادی، استاد تفسیر قرآن کریم، در سومین جلسه از سلسله درس‌گفتارهای تفسیر سوره توبه که در تاریخ بیست و دوم مهرماه ۱۴۰۵ بصورت حضوری ومجازی برگزار شد، به تبیین و تحلیل آیات دوم و سوم این سوره پرداخت.
وی گفت: در آیه دوم سوره توبه، عبارت «فَسِیحُوا فِی الْأَرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ» مخاطب خود را مشرکان قرار داده است که با استفاده از قاعده ادبی «التفات» (تغییر سیاق از غیاب به خطاب)، اقتدار کامل خداوند و ناچیز بودن قدرت مشرکان را القا می‌کند. مهلت چهارماهه به مشرکان فرصت می‌دهد تا با سیر و تفکر در زمین، میان بازگشت به توحید یا ادامه شرک تصمیم بگیرند.
استاد تفسیر قرآن کریم افزود: مفسران در خصوص فلسفه این مهلت چهارماهه دیدگاه‌های مختلفی دارند. رشید رضا آن را نشانه رحمت الهی می‌داند، چرا که مشرکان پیش از این بدون اعلان قبلی، پیمان‌شکنی می‌کردند، مرحوم علامه طباطبایی نیز با تأکید بر اینکه بنای اسلام بر فرصت‌دهی برای ایمان‌آوری است، معتقد است این مهلت به مشرکان فرصت تعقل و انتخاب میان حیات توحیدی و مرگ را می‌دهد.
وی یادآوری کرد: عبارت «وَاعْلَمُوا أَنَّکُمْ غَیْرُ مُعْجِزِی اللَّهِ» بدان معناست که مشرکان نه می‌توانند بر خداوند غلبه کنند، نه مانع اراده او شوند و نه از سیطره حکومت الهی خارج شوند، این جمله، تهدیدی همراه با موعظه و تشویق به ایمان‌آوری است. همچنین عبارت «وَأَنَّ اللَّهَ مُخْزِی الْکَافِرِینَ» نشان می‌دهد که خواری و ذلت، اختصاص به بت‌پرستان نداشته و شامل منافقان و اهل کتاب نیز می‌شود.
حجت الاسلام و المسلمین تاج آبادی افزود: در تفسیر آیه سوم و عبارت «وَأَذَانٌ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ»، واژه «اذان» به معنای اعلام و آگاه‌سازی صریح است. در مورد مصداق «یوم الحج الأکبر» میان مفسران اختلاف نظر وجود دارد؛ ابن عاشور روز عرفه، رشید رضا و مقام معظم رهبری روز عید قربان (یوم النحر)، و مرحوم علامه طباطبایی روز عید قربان سال نهم هجری را مصداق این روز می‌دانند، بررسی روایات نیز نشان می‌دهد که این عنوان ابتدا برای سال نهم هجری به کار رفته و سپس به یک اصطلاح برای روز عید قربان در همه سال‌ها تبدیل شده است.
وی بیان کرد: تفاوت میان آیه اول و سوم سوره توبه در این است که آیه اول تنها خبر از ثبوت برائت می‌دهد، اما آیه سوم خبر از وجوب اعلام و ابلاغ این برائت به همه مردم (اعم از مشرکان و مسلمانان) می‌دهد، این تغییر سیاق از «الذین عاهدتم من المشرکین» به «إلی الناس» نشان‌دهنده گسترش دامنه اعلام برائت به همه مشرکان و مسلمانان است تا وظایف خود را پس از پایان ماه‌های حرام بدانند.
انتهای پیام/
نظر شما