به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی کوثر در تهران، دواردهمین جلسه علمی تفسیر آیات ۶ تا ۱۰ سوره مبارکه توبه با ارائه حجت‌الاسلام والمسلمین آقای مسعود تاج‌آبادی و با محوریت بررسی مباحث تفسیری کتاب‌های رهبر شهید روز چهارشنبه ۲۰آبان ماه برگزار شد.

حجت الاسلام تاج آبادی با تبیین مفاد آیه ششم سوره توبه، به بررسی حکم پناه‌دادن به مشرکانی پرداخت که برای شنیدن کلام خدا و آشنایی با معارف اسلامی درخواست امان می‌کنند.

وی با تأکید بر اینکه غایت و فلسفه اصلی دین، هدایت انسان‌ها از طریق تبیین معارف و احکام الهی است، بیان کرد: جنگ در منطق قرآن هدف بالذات نیست، بلکه ابزاری در خدمت تحقق هدایت و مقابله با موانع آن است؛ ازاین‌رو، هرگاه فردی در میانه مواجهه و نبرد، خواهان شنیدن سخن حق و آشنایی با معارف الهی باشد، باید به او فرصت داده شود و پس از آن نیز با امنیت کامل به محل امن خود بازگردانده شود.

وی با اشاره به دیدگاه‌های تفسیری علامه طباطبایی، رهبر شهید، رشید رضا و دیگر مفسران، نسبت آیه ششم با آیه پنجم سوره توبه از منظر اصول تفسیر بررسی کرد.

استاد حوزه در این بخش، ضمن تبیین مسئله تخصیص و نسخ، به این نکته پرداخت که حکم پناه‌دادن به جویندگان حقیقت، بر فلسفه هدایت‌محور دین استوار است و نمی‌توان آن را با احکام عام مربوط به مقابله با مشرکان، نسخ‌شده تلقی کرد.

وی افزود: بررسی مباحث ادبی و نحوی آیه، از جمله قلمرو تعلق عبارت «حَتّیٰ یَسْمَعَ کَلامَ اللَّهِ» به دو فعل «استجار» و «أَجِرْهُ» و نیز تبیین مراد از «کلام‌الله» و آیات قابل ارائه به فرد جویای حقیقت، از دیگر محورهای این بخش بود. همچنین مسئله اعتبار ایمان مبتنی بر علم و یقین و تمایز آن از ایمان تقلیدی و تعبدی، با استناد به مفاد آیه مورد بحث تبیین شد.

حجت‌الاسلام والمسلمین تاج آبادی مفسر در بخش دیگری از جلسه به بررسی آیات هفتم و هشتم سوره توبه اختصاص دادند. در این بخش، مفهوم وفاداری به عهد و پیمان، چرایی اعلام برائت از پیمان‌شکنان و استثنای گروه‌هایی که بر عهد خود پایدار مانده‌اند، مورد بررسی قرار گرفت.

استاد حوزه با تحلیل عبارت «فَمَا اسْتَقَامُوا لَکُمْ فَاسْتَقِیمُوا لَهُمْ» بر تقابل وفاداری و پیمان‌شکنی تأکید کرد و استقامت در عهد را از مصادیق تقوا دانست. همچنین با بررسی واژگان «لَا یَرْقُبُوا فِیکُمْ إِلًّا وَلَا ذِمَّةً» و «أَکْثَرُهُمْ فَاسِقُونَ»، دیدگاه‌های مختلف مفسران درباره ماهیت پیمان‌شکنی مشرکان و معنای فسق در این آیات تبیین شد. در این زمینه، تفاوت دیدگاه علامه طباطبایی با رهبر شهید و رشید رضا بررسی و نقش سیاق آیات در تعیین مراد از مشرکان مورد تأکید قرار گرفت.

در ادامه، آیات نهم و دهم سوره توبه و عبارت «اشْتَرَوْا بِآیَاتِ اللَّهِ ثَمَنًا قَلِیلًا» از منظر معنایی و تفسیری بررسی شد. تبیین معنای «اشتراء»، مراد از «آیات‌الله» و بررسی دیدگاه‌های مختلف درباره بازگشت ضمیر در این عبارت، از جمله مباحث علمی این بخش بود. همچنین دیدگاه آیت‌الله جوادی آملی درباره مراد از آیات الهی و نسبت آن با فطرت توحیدی و ایمان، در کنار دیگر دیدگاه‌های تفسیری مورد تحلیل و ارزیابی قرار گرفت.

گفتنی است در پایان، در بخش پرسش و پاسخ، موضوعاتی همچون اطلاق عنوان کافر بر اهل کتاب در ادبیات قرآنی و تفاوت آن با احکام فقهی کافران، نسبت ایمان و اخلاق انسانی، چگونگی مواجهه تبلیغی با افراد دارای دیدگاه‌های متفاوت اعتقادی و ضرورت پرهیز از قضاوت قطعی درباره عاقبت و سرانجام اعتقادی افراد مطرح شد.

شایان ذکر است این جلسه در مجموع بر ضرورت فهم ساختارمند آیات، توجه به سیاق و قرائن قرآنی، بهره‌گیری از آرای تفسیری و ارزیابی استدلالی دیدگاه‌ها تأکید داشت و فرصتی برای تعمیق مباحث تخصصی تفسیر قرآن کریم در میان استادان و طلاب فراهم آورد.

انتهای پیام/