به گزارش پایگاه خبری و رسانه‌ای حوزه‌های علمیه خواهران، حجت‌الاسلام والمسلمین علیزاده، مدیر حوزه‌های علمیه خواهران کشور، در نشست بررسی و تحلیل اجتماعی وضعیت تعیینی و تعیّنی حوزه‌های علمیه و نهاد روحانیت که امروز در سازمان علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی در قم برگزار شد، اظهار داشت: ما در عمر مبارک انقلاب و جمهوری اسلامی، دو مرحله مهم را پشت سر گذاشته‌ایم؛ مرحله نخست، متناسب با اقتضائات استقرار نظم انقلابی در شرایط عدم بلوغ نهادهای اجتماعی و ساختارهای متعدد حکمرانی در حوزه‌های فرهنگی، اقتصادی و سیاسی بود.

وی افزود: اقتضای مرحله نخست، پیروی از الگوی نهادسازی «تعیّنی» بود؛ یعنی نظمی که در گذر زمان، از دل انباشت پاسخ‌های دفعی به نیازهای فوری و مقطعی شکل گرفته است. در مقابل، اقتضای مرحله دوم، پیروی از الگوی نهادسازی «تعیینی» است؛ وضعیت تعیینی یک نهاد، یعنی نظمی که آگاهانه بر اساس اشراف بر نظام نیازها و خلأها از یکسو و ظرفیت‌ها و توان‌ها و فرصتها از سوی دیگر، طراحی و مستقر شده است.

مدیر حوزه‌های علمیه خواهران کشور خاطرنشان کرد: تفاوت این دو الگو کاملاً روشن است. بنابراین، اکنون که در گذر زمان و با انباشت تجارب، مواجهه با رویدادهای گوناگون اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و اقتصادی موجب پیش‌بینی‌پذیرتر و تا حدی مهارپذیر شدن این رخدادها برای ما شده و دامنه اشراف راهبردی ما ارتقا یافته است، توانایی آن را داریم که پدیده‌ها را رصد، ریشه‌یابی و پیامدسنجی کرده و متناسب با هریک، سازوکارهای مدیریتی و پاسخگویی مناسب را طراحی کنیم؛ از این‌رو، طبیعتاً زمان آن فرارسیده است که به سوی یک «وضعیت تعیینی» حرکت کرده و بدان گذار کنیم. در جوامع پیچیده امروز، بدون اصل «تمرکز» نمی‌توان کارها را به سرانجام رساند؛ در واقع در این جوامع، فاصله گرفتن از تمرکز، همانا و ضعف در کارکرد و پاسخگویی همان.

حجت‌الاسلام والمسلمین علیزاده تصریح کرد: ما امروز در مقایسه با دوره پیش از انقلاب، با گستردگی و پیچیدگی چشمگیری در دامنه مأموریت‌های حوزه علمیه مواجه هستیم. امروز علاوه‌بر علوم اسلامی، پرداختن به علوم انسانی و حتی فلسفه‌های علوم طبیعی نیز در قلمرو مأموریت‌های حوزه به رسمیت شناخته شده و حوزه این موارد را وظیفه خود می‌داند؛ زیرا این علوم، مقدمه واجب برای پی‌ریزی تمدن نوین اسلامی و جامعه‌پردازی در هزاره سوم هستند و بدون آن‌ها، عقبه تئوریک نظام از دست خواهد رفت.

وی بیان کرد: همچنین نظام‌های حکمرانی فرهنگ، هنر و رسانه، دامنه وسیعی از مأموریت‌های سنگین را بر دوش روحانیت نهاده‌اند؛ دامنه‌ای که از درون کشور آغاز شده و تا جغرافیای جهان اسلام و فضای بین‌الملل امتداد دارد. در چنین شرایطی، اصل تمرکز و تقسیم‌کار اقتضا می‌کند که هر نهادی برای پاسخگویی در قبال وظایف خود، از حداکثر تمرکز ساختاری و مأموریتی برخوردار باشد.

مدیر حوزه‌های علمیه خواهران کشور ادامه داد: از این رو رهبر معظم انقلاب با نگاهی هوشمندانه و اشراف به مشکلات و فرصت‌ها بر تفکیک ماموریت‌های دو نهاد حوزه و روحانیت تاکید فرمودند. این نگاه پایگاه‌های قرآنی دارد در کلیدی ترین آموزه قرآنی که فلسفه وجودی نظام حوزه و روحانیت را تبیین فرموده‌ است، بر این تفکیک تصریح رفته است؛ آیه مبارکه نَفر در دو بخش بدین تفکیک پرداخته است: در مرحله اول به قوس هجرت به حوزه برای آموزش و پژوهش ژرف در آموزه های اسلام تصریح میکند و در مرحله دوم به قوس بازگشت به متن جامعه برای تبلیغ و انذار تاکید می‌کند.

آسیب‌شناسی: تداخل مأموریت‌ها ناشی از دغدغه‌مندی

حجت‌الاسلام والمسلمین علیزاده تأکید کرد: از سویی دیگر، از آنجا که نهادهای دینی و کنشگران این عرصه همگی دغدغه ایفای نقش حداکثری دارند، ناخودآگاه هر مجموعه‌ای احساس می‌کند اگر انبوه کارهای برزمین‌مانده را بر دوش نگیرد، در پیشگاه حضرت ولی‌عصر (ارواحنا فداه) کوتاهی کرده است. از این‌رو با نیتی صادقانه وارد برداشتن بارهای متکثر می‌شوند؛ اقدامی که ناخواسته به توسعه بی‌رویه دامنه مأموریت‌ها، تداخل گسترده کاری میان نهادها، کاهش پاسخگویی و ناممکن شدن ارزیابی دقیق برنامه‌های فرهنگی می‌انجامد؛ به‌گونه‌ای که سهم هر بخش در ایجاد مشکلات نامشخص مانده و نقشه راه حرکت فرهنگی مات و مبهم می‌گردد.

انتهای پیام/