به گزارش پایگاه خبری و رسانه‌ای حوزه‌های علمیه خواهران، پیش‌نشست تخصصی «بایسته‌ها و تجلی الگوی سوم زن از عصر نبوی تا عصر حاضر» به عنوان یکی از نشست‌های علمی کنگره بین‌المللی «پانزده قرن تجلی نور نبوی در آیینه علم و پژوهش» با حضور استادان، پژوهشگران و علاقه‌مندان حوزه مطالعات زنان و خانواده به همت دانشگاه الزهرا (س) به صورت برخط برگزار شد.

در آغاز این نشست، دکتر زهرا کوهساری، دبیر نشست و عضو هیئت علمی گروه مطالعات زنان و خانواده دانشگاه الزهرا (س)، ضمن خیرمقدم به حاضران، با تسلیت فرارسیدن ایام سوگواری حضرت اباعبدالله الحسین (ع)، هدف از برگزاری این پیش‌نشست را تبیین ابعاد مختلف الگوی سوم زن بر پایه آموزه‌های نبوی، مکتب اهل‌بیت (ع) و اندیشه انقلاب اسلامی عنوان کرد.

وی با اشاره به معرفی الگوهای زن در قرآن کریم، حضرت مریم (س) و آسیه را نمونه‌هایی از زن مؤمن، مقاوم و اثرگذار دانست و تأکید کرد که در نگاه اسلام، زن علاوه بر برخورداری از جایگاه معنوی، نقش‌آفرینی گسترده‌ای در عرصه‌های اجتماعی نیز دارد.

کوهساری همچنین مفهوم «الگوی سوم زن» را از مهم‌ترین مفاهیم مطرح‌شده در سال‌های اخیر در ادبیات انقلاب اسلامی برشمرد و آن را الگویی مبتنی بر کرامت، مسئولیت اجتماعی، معنویت و خانواده‌محوری معرفی کرد.

تبیین اهداف کنگره بین‌المللی پانزده قرن تجلی نور نبوی

در ادامه، دکتر فاطمه ابراهیمی، دبیر شاخه زن و خانواده کنگره، به تشریح روند شکل‌گیری این رویداد علمی پرداخت.

وی با اشاره به هم‌زمانی سال گذشته قمری با یک‌هزار و پانصدمین سال میلاد پیامبر اعظم (ص)، گفت: جمهوری اسلامی ایران پیشنهاد برگزاری این کنگره را به سازمان همکاری اسلامی ارائه کرد تا ظرفیت علمی جهان اسلام برای بازخوانی سیره پیامبر اکرم (ص) و ارائه راهکارهای مبتنی بر آموزه‌های نبوی در حل مسائل معاصر به کار گرفته شود.

به گفته وی، دستاورد نهایی این کنگره تدوین سندی با عنوان «نورنامه» خواهد بود؛ سندی راهبردی که اصول، سیاست‌ها و برنامه‌های عملی در حوزه‌های مختلف از جمله زن و خانواده را بر اساس تعالیم نبوی تبیین خواهد کرد.

ابراهیمی همچنین پنج محور اصلی بخش زن و خانواده این کنگره را شامل آموزه‌های نبوی در تحکیم خانواده، بازنمایی الگوی زن معاصر، شخصیت بانوان برجسته مکتب نبوی، تحولات خانواده و بازخوانی حقوق و مسئولیت‌های زنان برشمرد.

نقد فاطمه مرنیسی با رویکرد خانواده‌محور

در بخش نخست نشست، دکتر ریحانه کارپرور، مدیر گروه مطالعات زنان و خانواده دانشگاه باقرالعلوم (ع)، با ارائه مقاله «از حجره تا خیابان؛ بازخوانی کالبد خانواده‌محور در مدینه‌النبی (ص)، نقدی بر آرای فاطمه مرنیسی»، دیدگاه این اندیشمند مراکشی را درباره سازمان فضایی مدینه و حضور اجتماعی زنان بررسی کرد.

وی با بیان اینکه مرنیسی مسئله اصلی خود را نه صرفاً حجاب، بلکه معماری اجتماعی مدینه قرار داده است، گفت: مرنیسی معتقد است فضای اولیه مدینه بستری برای مشارکت فعال زنان بوده، اما به مرور زمان و در اثر تغییرات کالبدی و تفاسیر خاص از دین، زنان از عرصه عمومی کنار گذاشته شدند.

کارپرور در نقد این دیدگاه تأکید کرد که مرنیسی میان «حریم» و «انزوا» خلط کرده است؛ در حالی که در الگوی اسلامی، خانه و خانواده نه محل حذف زنان، بلکه کانون مدیریت خانواده و نقطه اتصال آنان با جامعه است.

وی همچنین تحلیل مرنیسی را مبتنی بر فردگرایی مدرن دانست و افزود: طراحی کالبدی مدینه بر محور خانواده شکل گرفته بود و تفکیک برخی فضاها با هدف حفظ عفاف اجتماعی و استحکام خانواده انجام می‌شد، نه حذف زنان از عرصه اجتماع.

زن در اندیشه امامین انقلاب؛ ظرفیت، مسئولیت و تمدن‌سازی

در ادامه نشست، دکتر ابوالفضل اقبالی، عضو هیئت علمی گروه مطالعات زنان و خانواده دانشگاه الزهرا (س)، در سخنانی با موضوع «زن در طرح کلی اندیشه اسلامی» به تبیین مبانی نگاه امامین انقلاب به جایگاه زن پرداخت.

وی نخستین تفاوت نگاه اسلامی با رویکردهای رایج شرقی و غربی را در «هستی‌شناسی زن» دانست و تصریح کرد: در اندیشه اسلامی، زنانگی نه نقص، بلکه ظرفیتی الهی و مجموعه‌ای از استعدادها و مزیت‌های ویژه است.

اقبالی با بیان اینکه زن و مرد دو بال حرکت جامعه و تاریخ هستند، اظهار داشت: حذف زنان از عرصه‌های اجتماعی موجب شکل‌گیری ساختارهای نامتوازن و مردانه خواهد شد، در حالی که جامعه متعادل تنها با حضور هم‌افزای زن و مرد شکل می‌گیرد.

وی مسئولیت اجتماعی زنان را از دیگر ارکان اندیشه امامین انقلاب برشمرد و گفت: در نگاه انقلاب اسلامی، همه افراد جامعه، اعم از زن و مرد، در برابر پیشرفت کشور مسئول‌اند و حضور زنان در عرصه‌های علم، فرهنگ، سیاست، اقتصاد و هنر نه یک حق صرف، بلکه مسئولیتی اجتماعی است.

این پژوهشگر حوزه زنان و خانواده با اشاره به تفاوت‌های تکوینی زن و مرد خاطرنشان کرد: تفاوت در برخی مسئولیت‌ها به معنای تبعیض نیست، بلکه ناشی از تفاوت در استعدادها و اقتضائات طبیعی هر یک از دو جنس است.

اقبالی همچنین بر استقلال هویت انسانی زن تأکید کرد و گفت: زن پیش از آنکه همسر، مادر یا دختر باشد، دارای هویت مستقل انسانی است، هرچند نظام مسائل زنان و خانواده ارتباطی عمیق و ناگسستنی با یکدیگر دارند.

وی در پایان، تنظیم هیجانات و عواطف جامعه را یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های زنان در اندیشه امامین انقلاب دانست و افزود: زنان در بسیاری از نهضت‌های تاریخی، از نهضت تنباکو و انقلاب اسلامی تا دفاع مقدس، با ایجاد امید، انگیزه و روحیه ایثار، نقش پیشران حرکت‌های اجتماعی را ایفا کرده‌اند.

بررسی جایگاه زن در تمدن‌های پیش از اسلام

در بخش پایانی نشست، دکتر آمنه باقری، عضو هیئت علمی گروه معارف اسلامی دانشگاه الزهرا (س)، با موضوع «واکاوی جایگاه زن در ساختار اجتماعی تمدن‌های پیش از اسلام» به بررسی وضعیت زنان در جوامع مختلف پیش از ظهور اسلام پرداخت.

وی تأکید کرد که هدف از این پژوهش، ارائه تصویری منصفانه از شرایط تاریخی جهان پیش از اسلام است و نباید همه تمدن‌های آن دوران را به صورت یکپارچه و یکسان تحلیل کرد.

باقری با مرور وضعیت زنان در ایران ساسانی، بیزانس، هند، چین و عربستان، اظهار داشت: اگرچه میان این تمدن‌ها تفاوت‌های فراوانی وجود داشت، اما در اغلب آن‌ها ساختارهای مردسالار و نابرابری‌های حقوقی میان زن و مرد مشاهده می‌شد.

وی با اشاره به جایگاه حضرت خدیجه (س) به عنوان بانویی فعال در عرصه اقتصاد و تجارت، خاطرنشان کرد که حتی در عربستان پیش از اسلام نیز زنان کاملاً منزوی نبودند، اما اسلام با اصلاحات بنیادین در حوزه‌هایی همچون مالکیت، ارث، استقلال اقتصادی، روابط خانوادگی و تکریم مقام دختر، تحول بزرگی در جایگاه اجتماعی زنان ایجاد کرد.

تأکید بر نقش تمدن‌ساز زنان

در جمع‌بندی پایانی نشست، دکتر زهرا کوهساری با قدردانی از استادان حاضر، بر ضرورت تبیین صحیح جایگاه زن در اسلام و مقابله با روایت‌های تحریف‌شده در این حوزه تأکید کرد.

وی «الگوی سوم زن» را حاصل پیوند آموزه‌های قرآن کریم، سیره پیامبر اکرم (ص)، مکتب اهل‌بیت (ع) و تجربه انقلاب اسلامی دانست و گفت: این الگو، زن را موجودی دارای کرامت، عقلانیت، معنویت، مسئولیت اجتماعی و نقش تمدن‌ساز معرفی می‌کند.

دبیر نشست با اشاره به شخصیت‌هایی همچون حضرت خدیجه (س)، حضرت فاطمه زهرا (س)، حضرت زینب (س) و بانوان مجاهد انقلاب اسلامی، آنان را نمونه‌های عینی این الگو برشمرد و تصریح کرد که تحقق تمدن نوین اسلامی در گرو حضور زنان مؤمن، آگاه، عالم، خانواده‌محور و جامعه‌ساز است.

در پایان، از پژوهشگران و استادان دعوت شد با ارسال مقالات و آثار علمی خود در کنگره بین‌المللی «پانزده قرن تجلی نور نبوی در آیینه علم و پژوهش» مشارکت کنند.

انتهای پیام/