به گزارش پایگاه خبری و رسانه‌ای حوزه‌های علمیه خواهران، رشد شتابان پیری جمعیت در همدان و ظهورِ پدیده‌ای نامبارک به نام «سالمندان سر راهی» جامعه را با پرسشی بنیادین درباره سرنوشت موسفید کرده‌ها مواجه کرده است و سایه‌ تهدید رهاشدگی بر سر سالمندان سنگینی می‌کند.

تغییر در سبک زندگی موجب بر هم خوردن تراکم جمعیتی کشور و به تبع آن در استان همدان شده به گونه ای که شاهد روند کند فرزندآوری و در مقابل رشد شتابان جمعیت سالمند هستیم.

آخرین سرشماری صورت گرفته در سال ۱۳۹۵ رتبه داده‌های جدیدی را به کارشناسان ارائه کرد که در آن همدان رتبه چهارم سالمندی کشور را دارد که این آمار رفته رفته با گذر زمان بدتر نیز شد.

سال ۹۰ حدود ۸.۲ درصد جمعیت کشور را افراد مسن تشکیل می‌دادند که این آمار در استان همدان ۸.۸ درصد بود و در سال ۹۵ آمار کشور به ۹.۳ درصد و استان همدان ۱۰.۸ درصد رسید هم اینک نیز ۱۴.۲ درصد جمعیت همدان را سالمندان تشکیل می‌دهند.

تاخیر در امر ازدواج، تفاهم زوجین به بی فرزندی و تک فرزندی، مشکلات معیشتی و مهاجرت از عوامل کاهش و در مقابل پیری جمعیت به شمار می‌رود.

اثبات کاهش فرزندآوری و پیری جمعیت نیاز به ارائه آمار و مستندات علمی و تحقیقی نیست بلکه با نگاهی به تعداد فرزندان فامیل و جمعیت پیر و سالمند طایفه به راحتی می‌توان به صحت روند منفی جمعیت پی برد، موضوعی که دولتمردان سعی دارند با ارائه مشوق ها برای رفع آن تلاش کنند.

بنابراین استان همدان علاوه بر مواجهه با چالش نرخ باروری با افزایش جمعیت سالمندان نیز مواجه است، که این وضعیت ضرورت توسعه خدمات بهداشت و درمانی خاص این گروه سنی را بیش از پیش نمایان می‌کند.

سالمند سر راهی در انتظار خانواده‌ها

در گذشته بیشتر واژه “بچه سر راهی” را می‌شنیدیم اما در دهه اخیر کلمه جدید” سالمند سر راهی” هم به گوش می‌رسد، پدیده‌ای که به گفته دبیر میز جمعیت شورای سیاستگذاری ائمه جمعه کشور، ناشی از تک فرزندی است و تا ۱۵ سال آینده گریبان جامعه را می‌گیرد.

حجت الاسلام محمد تقی شفیعی در این باره توضیح داد: والدین این دوره، به تمام خواسته‌های تنها فرزندشان تن داده و بحران ها را از جلوی فرزندشان حذف و آنها را در آسایش کامل تربیت می‌کنند و این طیف از فرزندان هنگام پیری والدین به علت فرا نگرفتن مدیریت بحران، والدین مسن و پیرشان را بزرگترین بحران و مانع عزت خود می دانند، بنابراین آنها را در خیابان رها می‌کنند.

وی یادآوری کرد: در حالی که پیشتر به علت تعدد فرزندان در یک خانواده، آنها با کمبودها و مشکلات، در جریان زندگی آشنا شده و آن را تجربه کرده و هنگام پیری والدین نیز از آنها به خوبی نگهداری می‌کردند.

پژوهشگر حوزه جمعیت اضافه کرد: هم اینک اخباری از بهزیستی مبنی بر رها کردن والدین مسن در خیابان، جنگل و سایر مناطق گزارش شده که تا ۱۵ سال آینده پدیده سالمند سر راهی تشدید می‌شود.

حجت الاسلام شفیعی با عنوان اینکه روزانه حدود یک هزار سقط جنین در کشور رخ می‌دهد، گفت: چگونه والدین حاضر می‌شوند به خاطر دغدغه مالی اقدام به سقط جنین کنند؟

دبیر میز جمعیت شورای سیاستگذاری ائمه جمعه کشور ادامه داد: ۹ درصد سقط جنین به علت مسایل پزشکی و ۹۱ درصد به علت سایر مسایل از جمله بارداری در دوران عقد زوجین رخ می‌دهد.

وی افزود: ۷۰ درصد سقط جنین عمدی، به علت بارداری دوران عقد و نامزدی است در حالی‌که این سنت نادرست و بی پایه بوده و بارداری در این دوران خلاف قرآن و شریعت نیست.

دبیر میز جمعیت شورای سیاستگذاری ائمه جمعه کشور تاکید کرد: والدین اجازه ندارند در مورد حیات جنین تصمیم بگیرند و در صورت سقط ، یعنی والدین یک انسان کامل را به قتل رسانده‌اند.

حجت الاسلام شفیعی اظهار کرد: زمانی والدین، بچه های ناخواسته را به علت مشکلات مالی سر راه، کنار خیابان و مساجد رها می‌کردند اما امروز بچه های ناخواسته، در رحم مادر به قتل رسیده و سقط می‌شوند.

۲۴۰ هزار نفر از جمعیت همدان سالمند هستند

به گفته رییس گروه سلامت میانسالان و سالمندان معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی، داده‌های آماری سال گذشته گویای این است که ۱۴.۲ درصد از جمعیت استان را سالمندان تشکیل می‌دهند.

“مهتا سنگستانی” بیان کرد: ۱۵۱ هزار و ۸۷۱ نفر از جمعیت شهری و ۸۸ هزار ۸۸۶ نفر از جمعیت روستایی زیر پوشش دانشگاه علوم پزشکی همدان را افراد مسن تشکیل می‌دهند و در مجموع این رقم ۲۴۰ هزار و ۷۵۷ نفر می‌رسد.

رییس گروه سلامت میانسالان و سالمندان معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان اضافه کرد: همچنین از نظر جنسیت ۱۲۷ هزار و ۲۳۷ نفر معادل ۱۵.۲ درصد از جمعیت را زنان مسن تشکیل می‌دهند که ۷۸ هزار و ۲۸۴ نفر معادل ۹.۳ درصد در مناطق شهری و ۴۸ هزار و ۹۵۳ نفر معادل ۵.۸ درصد در مناطق روستایی ساکن هستند.

سنگستانی ادامه داد: ۱۱۳ هزار و ۵۲۰ نفر معادل ۱۳.۲ درصد از افراد سالخورده مردان هستند که ۱۳.۲ جمعیت مردان را شامل می‌شود و این آمار به تفکیک ۷۳ هزار و ۵۷۸ نفر معادل ۸.۵ درصد در مناطق شهری و ۳۹ هزار و ۹۳۳ نفر معادل ۴.۶ درصد در مناطق روستایی سکونت دارند.

وی با بیان اینکه سهم زنان از سالمندی بیش از مردان است، گفت: تویسرکان با ۱۹ هزار و ۷۵ سالمند معادل ۱۷.۹ درصد بیشترین میزان سالمندان استان را به خود اختصاص داده و شهرستان کبودرآهنگ با ۱۷ هزار و ۱۰۳ نفر معادل ۱۳ درصد کمترین جمعیت سالمند را دارد.

رییس گروه سلامت میانسالان و سالمندان معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان بیان کرد: بر اساس تعریف سازمان بهداشت جهانی افراد بالای ۶۵ سال سالمند تلقی می شوند اما در ایران ارائه خدمات به سالمندان از ۶۰ سال آغاز می شود و به افراد دارای سن ۶۰ سال به بالاتر سالمند اطلاق می‌شد.

سنگستانی درباره چرایی رتبه دار بودن همدان در سالمندی توضیح داد: همدان از استان های برخوردار کشور است و یکی از دلایل بالا بودن آمار سالمندی می تواند بالا بودن امید به زندگی در همدان باشد یعنی افراد بیشتری به سنین سالمندی می رسند.

وی اظهار کرد: سالمندی و کهولت سن فرایندی طبیعی و غیر قابل اجتناب به شمار می رود که همه افراد را درگیر می کند، این دوران به نوعی مرحله غایت پختگی زندگی افراد است با این وجود می‌توان با چاره‌اندیشی و اقدام به موقع آغاز پیری و کهولت را به تعویق انداخت و روند پیشرفت آن را کُند و دوران سالمندی سالم و موفقی را طی کرد.

رییس گروه سلامت میانسالان و سالمندان معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان گفت: به تعداد سال‌هایی که انتظار می‌رود یک فرد در بدو تولد سپری کند امید زندگی بدو تولد اطلاق می‌شود و امید به زندگی را برای هر مقطع از زندگی می‌توان محاسبه کرد.

سنگستانی علل افزایش امید زندگی را پیشرفت و رشد تکنولوژی به ویژه در پیشگیری، تشخیص و درمان بیماری ها و گسترش مراقبت‌های بهداشتی اولیه دانست.

وی درباره مولفه‌هایی که همدان را در زمره استان‌های سالمندتر کشور قرار داده، اظهار کرد: مجموعه‌ای از عوامل در این باره دخیل است از جمله مهاجرت جمعیت فعال به خارج استان البته به علت کم بودن موقعیت شغلی مناسب در استان، مهاجرت به داخل استان کم است.

رییس گروه سلامت میانسالان و سالمندان معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان تاکید کرد: سالمندان کهنسال (۸۵ سال و بالاتر) سالمندان با درآمد ناکافی، سالمندان تنها، سالمندان غیر متاهل، زنان سالمند سرپرست خانوار، سالمندان ساکن در خانه سالمندان، سالمندان دارای ناتوانی و معلولیت و سالمندان حاشیه نشین بیشتر در معرض آسیب‌های ناشی از سالمندی هستند.

سنگستانی ادامه داد: بیماری‌های مزمن در بین سالمندان فراوانی بالایی دارد از این رو نیاز به مراقبت های دوره ای با فواصل کوتاه تر، اقدامات تشخیصی و درمانی مکرر، درمان دارویی، اقدامات پاراکلینیک و توانبخشی دارند.

وی تاکید کرد: برخی مواقع افراد مسن به دلیل ناتوانی و تنهایی امکان مراجعه منظم به واحدهای ارائه خدمت را نداشته و نیاز به پیگیری مکرر از سوی تیم سلامت دارند بنابراین تخصیص اعتبار لازم به منظور ایجاد محیط های دوستدار سالمند از جمله واحدهای ارائه خدمت دوستدار سالمند ضروری است.

رییس گروه سلامت میانسالان و سالمندان معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان ادامه داد: البته طبق آخرین اطلس کشوری سالمندان، در همدان مانند کشور، اولین و مهم‌ترین مشکل سالمندان بیماری‌های قلبی عروقی و مهمترین عامل خطر آن فشار خون بالا است که از علل فشارخون بالا می توان به مصرف زیاد نمک، استعمال دخانیات و اختلالات چربی خون اشاره کرد.

سنگستانی گفت: حوزه بهداشت پیشگیری محور است و پس از تشخیص بیماری نیاز به درمان و توانبخشی وجود دارد.

وی اظهارکرد: افراد مسن از سوی تیم سلامت فراخوان شده و مراقبت های دوره‌ای به صورت سالانه برای همه سالمندان انجام می شود در صورتی که مشکلی نداشته باشند مراقبت مجدد در سال بعد انجام می‌شود و در صورت وجود مشکل یا احتمال بیماری، فاصله مراقبت‌ها کوتاهتر یعنی هشت ماهه، سه ماهه، ماهانه و حتی هفتگی یا روزانه می‌شود.

رییس گروه سلامت میانسالان و سالمندان معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان افزود: تاریخ مراجعه بعدی در پایان هر مراقبت به فرد اطلاع داده می شود. همچنین برای شرکت در کلاس‌های آموزشی شیوه زندگی سالم دعوت می‌شوند.

سنگستانی افزود: مراقبت های دوره ای پیشگیرانه، غربالگری و تشخیص زودهنگام بیماریهایی از جمله بیماری و حوادث قلبی عروقی، ارزیابی احتمال وقوع سکته های قلبی و مغزی در ۱۰ سال آینده، دیابت، سرطان روده بزرگ، پستان، اختلالات روان مانند افسردگی، احتمال سقوط و زمین خوردن به‌صورت مؤثر برای سالمندان اجرا می‌شود.

وی در پاسخ به این سوال که چه عواملی کمک می‌کند یک فرد در دوران سالمندی، سالم و فعال بماند، گفت: اتخاذ سبک زندگی سالم از کودکی تا سالمندی، فعالیت بدنی منظم و مستمر متناسب با شرایط سنی و سلامتی فرد، الگوی تغذیه صحیح، سلامت روان، پرهیز از استعمال دخانیات، مواد و نوشیدن الکل، خواب کافی، برقراری ارتباطات خانوادگی و اجتماعی، مراجعه به واحدهای ارائه خدمات بهداشتی و دریافت به موقع مراقبت‌های دوره‌ای ویژه گروه های سنی و در نهایت درمان به موقع بیماری ها موجب سلامت فرد می‌شود.

رییس گروه سلامت میانسالان و سالمندان معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان اضافه کرد: هم اینک خدماتی همچون تن سنجی، اندازه گیری قد و وزن و نمایی توده بدنی، ارزیابی الگوی تغذیه، ارزیابی احتمال زمین خوردن و نداشتن تعادل، غربالگری سلامت روان، پیشگیری از سکته های قلبی و مغزی از طریق خطرسنجی، مراقبت ادغام یافته دیابت، فشارخون بالا و اختلالات چربی خون برای سالمندان در مراکز بهداشتی استان ارائه می‌شود.

سنگستانی ادامه داد: توزیع مکمل (ویتامین ۱D، قرص کلسیم و دی)، آموزش گروهی و چهره به چهره در خصوص موضوعات مرتبط با سلامت سالمندان، ارائه مشاوره‌های تخصصی تغذیه و سلامت روان در صورت نیاز، ویزیت و مراقبت پزشک، پیگیری و ارجاع به سطوح تخصصی در صورت نیاز انجام می‌شود.

وی افزود: پزشکان، مراقبان و بهورزان برای مواجهه با نیازهای خاص سالمندان، توجیه و توانمند شدند و این افراد در بدو خدمت در دوره‌های آموزشی و توجیهی شرکت کرده و به صورت منظم و سالانه دوره‌های بازآموزی تئوری و عملی برگزار می‌شود.

سنگستانی تاکید کرد: تامین سلامت جسمی و روانی افراد در همه گروه‌های سنی، ترویج سبک زندگی سالم از کودکی تا سالمندی، تکریم سالمندان و بهره‌گیری از دانش و تجارب ایشان در سطوح مختلف خانوادگی و اجتماعی راهکاری برای تبدیل سالمندی از «تهدید» به «فرصت» است.

کاهش ۷.۷ درصدی موالید در همدان

آمارهای ارائه شده از سوی مدیرکل ثبت احوال همدان گویای تولد ۱۸ هزار و ۶۱۵ نوزاد در سال ۱۴۰۴ است که هزار و ۵۵۳ نفر معادل ۷.۷ درصد نسبت به ۱۴۰۳ کاهش داشته است.

بابک بختیاری اظهار کرد: به طور متوسط ماهانه یک هزار و ۵۵۱، در هر شبانه روز ۵۱ و هر ساعت ۲ نوزاد در استان همدان به دنیا آمدند.

هرم جمعیتی همدان به علل یاد شده به خصوص تغییر سبک زندگی به سمت پیری جمعیت پیش می رود البته افزایش امید به زندگی نیز در این باره تاثیر داشته است با این حال به علت رشد شتابان پیر شدن ناشی از مهاجرت به خصوص تحصیلکرد ها و کاهش آمار باروری، لازم است سند ملی سالمندی در استان ویژه تر دیده شود که در این میان بند هفتم سیاست های ابلاغی رهبر شهید امت که به اهمیت فرزند آوری پرداخته، باید مورد توجه قرار گیرد.

اهداف سند ملی سالمندی، ارتقای سطح فرهنگی جامعه در خصوص پدیده سالمندی، توانمندسازی سالمندان، حفظ و ارتقای سلامت جسمی و اجتماعی و معنوی آنان، تقویت حمایت‌های اجتماعی و ارتقای سرمایه اجتماعی است و در راستای توانمندسازی سالمندی باید نسبت به شناسایی سالمندان پرخطر و بسیار پرخطر نیز اقدام شود.

پیش‌بینی مکان‌هایی برای حضور، ارتباط اجتماعی و ورزش سالمندان و ایجاد خانه سالمندان به علت کمبود در این بخش، ضروری به نظر می رسد البته یکی از اقدام های موثر در استان همدان راه‌اندازی دانشگاه نسل سوم در استان است تا سالمندان احساس بطلان نکرده و در این محل مهارت‌های زندگی را کسب و اعتماد به نفس را افزایش بدهند.

انتهای پیام/