به گزارش پایگاه خبری و رسانه‌ای حوزه‌های علمیه خواهران/اصفهان، در این نشست که به صورت مجازی برگزار شد، حجت‌الاسلام‌والمسلمین دکتر بابایی با تبیین مفهوم «رنج» در ساحت فردی و اجتماعی، به تشریح نسبت میان سوگ و حماسه در فرهنگ دینی پرداخت.

وی در ابتدای سخنان خود با اشاره به مباحث مطرح شده در کتاب «رنج عرفانی و شور اجتماعی» و نیز مقاله «عزت نفس و کرامت غیر در از خودگذشتگی» اظهار داشت: رنج در یک تقسیم‌بندی کلی به دو نوع «رنج از» و «رنج برای» قابل تفکیک است. رنج از، ناظر به دردها و مصیبت‌هایی است که از فقدان، محرومیت و از دست دادن پدید می‌آید و معمولاً با سوگواری و اندوه همراه است؛ مانند رنج‌هایی که ملت‌ها در اثر از دست دادن آزادی، کرامت یا هویت خود تجربه می‌کنند.

وی افزود: در مقابل، نوع دیگری از رنج وجود دارد که «رنج وجودی» یا «رنج برای» نامیده می‌شود؛ رنجی که از داشتنِ آگاهی، معرفت و هدف ناشی می‌شود. این نوع رنج گرچه با درد و سختی همراه است، اما معنازا و حرکت‌آفرین است و می‌تواند انسان را به کمال و رشد برساند.

معاون پژوهش حوزه‌های علمیه خواهران کشور با بیان اینکه برخی سوگواری‌ها به انفعال و افسردگی منتهی می‌شوند، خاطرنشان کرد: رنج‌های ناشی از فقدان و خلأ، معمولاً بی‌معنایی و رکود ایجاد می‌کنند؛ اما رنج‌های وجودی، انسان را به عزت، معنا و حرکت سوق می‌دهند و می‌توانند زمینه‌ساز شکل‌گیری حماسه در جامعه شوند.

وی یکی از عوامل تبدیل سوگ به حماسه را «معناداری رنج» دانست و گفت: هنگامی که رنج و سوگ در مسیر دستیابی به هدفی متعالی و آرمانی بزرگ قرار گیرد، نه‌تنها موجب افسردگی نمی‌شود، بلکه شور، انگیزه و حرکت اجتماعی ایجاد می‌کند. به همین دلیل برخی سوگواری‌ها همچون سوگ عاشورایی، ظرفیت حماسه‌آفرینی دارند و جامعه را به حرکت و کنش اجتماعی سوق می‌دهند.

حجت‌الاسلام‌والمسلمین بابایی در بخش دیگری از سخنان خود به مسئله «قربانی و قهرمان» اشاره کرد و بیان داشت: در تاریخ دو نوع قربانی قابل مشاهده است؛ نخست قربانیِ ناشی از تسلیم و انفعال، و دوم قربانیِ برآمده از مقاومت و ایستادگی. حماسه عاشورا نمونه برجسته نوع دوم است؛ جایی که امام حسین(ع) و یارانش برای حفظ عزت و کرامت انسانی ایستادگی کردند و همین ایستادگی، قهرمانی بزرگ تاریخی را رقم زد.

وی افزود: هر اندازه قربانی بزرگ‌تر و اخلاقی‌تر باشد، قهرمانی حاصل از آن نیز بزرگ‌تر خواهد بود و میان قربانی و قهرمانی نوعی تناسب برقرار است. از این رو گذشت از جان، مال و موقعیت اجتماعی در راه آرمان‌های الهی می‌تواند عزتی ماندگار برای جامعه انسانی به همراه داشته باشد.

معاون پژوهش حوزه‌های علمیه خواهران کشور در ادامه با اشاره به مفهوم «ثارالله» در ادبیات دینی، آن را دارای ابعاد عاطفی، حماسی و معرفتی دانست و گفت: در سنت دینی، میان سوگ و حماسه پیوندی عمیق وجود دارد؛ به گونه‌ای که مصیبت می‌تواند زمینه‌ساز شور، حرکت و بیداری اجتماعی شود.

وی بیان کرد: گریه و عزاداری در فرهنگ شیعی صرفاً ابراز اندوه نیست، بلکه نوعی اعتراض به ظلم و بی‌عدالتی و یادآور مسئولیت تاریخی جامعه در برابر حق و عدالت است. راز ماندگاری نهضت عاشورا نیز در همین پیوند میان سوگ، حماسه و معرفت نهفته است.

گفتنی است این نشست علمی روز یکشنبه با حضور جمعی از طلاب و پژوهشگران حوزه علمیه خواهران به صورت مجازی برگزار شد.

انتهای پیام/