کوثر/ غلامرضا حیدری ابهری در گفت‌وگویی از شکل‌گیری ایده کتاب «ابرالمثل‌ها» و نقش ضرب‌المثل‌های فارسی در آموزش مفاهیم اخلاقی به کودکان گفت.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی کوثر، حجت الاسلام غلامرضا حیدری ابهری، نویسنده کتاب کودک «ابرالمثل‌ها»، در گفت‌وگویی از ایده نگارش این اثر، اهمیت ضرب‌المثل‌های فارسی در تربیت کودکان و نقش ادبیات عامیانه در انتقال مفاهیم اخلاقی و فرهنگی به نسل آینده می‌گوید.
ضرب‌المثل‌های فارسی بخشی ارزشمند از میراث فرهنگی و زبانی ایرانیان هستند که در قالب جمله‌هایی کوتاه، شیرین و گاه طنزآمیز، تجربه‌های زندگی و مفاهیم اخلاقی را به نسل‌های بعد منتقل می‌کنند. غلامرضا حیدری ابهری، نویسنده باسابقه حوزه کودک، در کتاب «ابرالمثل‌ها» تلاش کرده است بخشی از این گنجینه زبانی را به دنیای کودکان بیاورد و زمینه آشنایی آن‌ها را با کاربرد ضرب‌المثل‌ها در زندگی روزمره فراهم کند.
حجت الاسلام حیدری ابهری که حدود سی سال در حوزه نویسندگی کودک فعالیت کرده است، معتقد است ضرب‌المثل‌ها ظرفیت قابل‌توجهی برای آموزش مفاهیم دینی، اخلاقی و اجتماعی دارند؛ ظرفیتی که می‌توان از آن برای تربیت کودکان و تقویت ارتباط آن‌ها با زبان و فرهنگ فارسی بهره گرفت
ایده نگارش کتاب «ابرالمثل‌ها» از کجا شکل گرفت؟
این نویسنده درباره شکل‌گیری ایده اولیه کتاب می‌گوید: ضرب‌المثل‌ها گنجینه‌ای ارزشمند از فرهنگ دینی، اخلاقی و اجتماعی ما هستند. بسیاری از مفاهیم اخلاقی و آموزه‌هایی که پیامبران و اولیای الهی به ما آموخته‌اند، در طول زمان با زبان مردم و در قالب ضرب‌المثل‌ها بیان شده‌اند.
به اعتقاد او، با وجود ظرفیت فراوان این میراث فرهنگی برای تربیت کودکان، آثار محدودی وجود دارد که بتوانند این مفاهیم را به فضای زندگی روزمره آن‌ها پیوند دهند. از همین رو، تلاش کرده است مجموعه‌ای بنویسد که کودکان نه‌تنها با معنای ضرب‌المثل‌ها آشنا شوند، بلکه بتوانند کاربرد آن‌ها را در زندگی خود نیز تشخیص دهند.
چرا نام کتاب «ابرالمثل‌ها» انتخاب شد؟
انتخاب نام «ابرالمثل‌ها» با موضوع اصلی کتاب ارتباط دارد. در این اثر، ۳۰ ضرب‌المثل فارسی که به‌نوعی با ابر ارتباط دارند، گردآوری شده‌اند. نویسنده تلاش کرده است با انتخاب این موضوع مشترک، مجموعه‌ای متناسب با دنیای کودکان فراهم کند و مفاهیم اخلاقی و تربیتی را در قالبی جذاب و قابل‌فهم ارائه دهد.
حجت الاسلام حیدری ابهری تأکید می‌کند که هدف اصلی، صرفاً گردآوری تعداد زیادی ضرب‌المثل نبوده است؛ بلکه تلاش کرده هر مثل از ظرفیت لازم برای انتقال یک مفهوم و ایجاد ارتباط با تجربه‌های واقعی کودک برخوردار باشد.
ضرب‌المثل‌های فارسی چگونه به تربیت کودکان کمک می‌کنند؟
از نگاه حیدری ابهری، ضرب‌المثل‌ها عصاره فرهنگ و تجربه مردم هستند. این عبارت‌های کوتاه، مفاهیم اخلاقی، تربیتی و گاه آموزه‌های دینی را با زبانی ساده، تصویری و شیرین منتقل می‌کنند.
او معتقد است اگر این مفاهیم به‌درستی به کودکان آموزش داده شوند، علاوه بر تقویت ارتباط آن‌ها با زبان و فرهنگ فارسی، زمینه یادگیری نکته‌های اخلاقی نیز فراهم می‌شود.
نویسنده «ابرالمثل‌ها» بر این باور است که آموزش ضرب‌المثل‌ها نباید به حفظ کردن معنای آن‌ها محدود شود. کودک باید بتواند موقعیت استفاده از هر ضرب‌المثل را در زندگی روزمره خود پیدا کند و ارتباط آن را با رفتارها و تجربه‌هایش بفهمد.
راز ماندگاری ضرب‌المثل‌ها در زبان فارسی چیست؟
حجت الاسلام حیدری ابهری درباره چگونگی شکل‌گیری ضرب‌المثل‌ها توضیح می‌دهد که این عبارت‌ها معمولاً ساخته یک فرد نیستند، بلکه در طول زمان و با مشارکت افراد مختلف شکل می‌گیرند و به زبان امروز می‌رسند.
به گفته او، ممکن است فردی جمله‌ای را برای بیان یک نکته مطرح کند و دیگران در گذر زمان آن را تغییر دهند، آهنگین‌تر کنند و به عبارتی کوتاه و اثرگذار تبدیل کنند.
برای نمونه، عبارت «یک سال بخور نان و تره، صد سال بخور نان و کره» نمونه‌ای از چگونگی انتقال یک مفهوم درباره صرفه‌جویی در قالب جمله‌ای آهنگین و ماندگار است. همچنین ضرب‌المثل «با ماه نشینی، ماه شوی؛ با دیگ نشینی، سیاه شوی» نشان می‌دهد که چگونه تجربه‌های اجتماعی در قالب عبارت‌هایی کوتاه و قابل‌حفظ به نسل‌های بعد منتقل می‌شوند.
چرا ضرب‌المثل‌ها برای آموزش اخلاق و معنویت مؤثرند؟
به اعتقاد این نویسنده، یکی از ویژگی‌های مهم ضرب‌المثل‌ها، بیان مفاهیم عمیق در قالب عباراتی کوتاه، تصویری و گاهی طنزآمیز است. همین ویژگی باعث می‌شود که در بسیاری از موقعیت‌ها، یک ضرب‌المثل مناسب بتواند پیامی اخلاقی را مؤثرتر از نصیحتی طولانی منتقل کند.
او استفاده از ظرفیت‌های فرهنگی و زبانی جامعه را راهی برای تقویت آموزش اخلاق به کودکان می‌داند و معتقد است ضرب‌المثل‌ها می‌توانند ارتباط میان مفاهیم تربیتی و تجربه‌های روزمره کودکان را آسان‌تر کنند.
نقش تصویرگری در کتاب کودک «ابرالمثل‌ها»
تصویرگری و طراحی در کتاب‌های کودک نقش مهمی در انتقال مفاهیم دارند. حیدری ابهری معتقد است زمانی که یک مفهوم در قالب تصویر و موقعیتی ملموس ارائه می‌شود، کودک راحت‌تر با آن ارتباط برقرار می‌کند و بهتر می‌تواند آن را به خاطر بسپارد.
این موضوع در کتابی مانند «ابرالمثل‌ها» اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا بسیاری از ضرب‌المثل‌ها بر پایه تشبیه، تصویرسازی و ارتباط میان مفاهیم شکل گرفته‌اند. استفاده از تصویر می‌تواند به درک بهتر معنای این عبارت‌ها و شناخت موقعیت‌های کاربرد آن‌ها کمک کند.
خانواده‌ها و مربیان چگونه از ضرب‌المثل‌ها در تربیت کودک استفاده کنند؟
نویسنده «ابرالمثل‌ها» پیشنهاد می‌کند والدین، معلمان و مربیان به‌جای توضیح صرف معنای ضرب‌المثل‌ها، آن‌ها را در موقعیت‌های واقعی زندگی به کار ببرند.
به باور او، گفت‌وگو درباره رفتارهای درست و نادرست با استفاده از ضرب‌المثل‌های مناسب می‌تواند فضای صمیمانه‌تری ایجاد کند و به کودک کمک کند پیام اخلاقی را بهتر درک کند.
در چنین رویکردی، ضرب‌المثل‌ها تنها بخشی از ادبیات عامیانه نیستند؛ بلکه به ابزاری برای گفت‌وگو، یادگیری و تقویت مهارت تشخیص موقعیت‌های اجتماعی تبدیل می‌شوند.
آیا کتاب «ابرالمثل‌ها» ادامه خواهد داشت؟
حجت الاسلام حیدری ابهری ظرفیت ضرب‌المثل‌ها را برای فعالیت‌های تربیتی و آموزشی بسیار گسترده می‌داند و معتقد است می‌توان با ارائه این میراث فرهنگی در قالب‌هایی متناسب با زندگی کودکان، مجموعه‌های دیگری نیز تولید کرد.
او امیدوار است کودکان پس از خواندن «ابرالمثل‌ها» دریابند که جمله‌های کوتاه و شیرین فارسی فقط برای گفتن و شنیدن نیستند؛ بلکه هرکدام می‌توانند راهی برای بهتر فکر کردن، بهتر رفتار کردن و بهتر زندگی کردن باشند.
کتاب «ابرالمثل‌ها» تلاشی برای پیوند ادبیات عامیانه فارسی با آموزش مفاهیم اخلاقی به کودکان است؛ تلاشی که می‌کوشد میراث زبانی و فرهنگی ایران را از فضای گفت‌وگوهای روزمره به دنیای یادگیری و تربیت نسل آینده وارد کند.
انتهای پیام/
نظر شما