ضرورت توجه به سرمایه‌فرهنگی و نمادین در زمینه حجاب و عفاف

شناسه خبر : 79451

1398/04/25

تعداد بازدید : 182

ضرورت توجه به سرمایه‌فرهنگی و نمادین در زمینه حجاب و عفاف
حوزه‌های علیمه می‌توانند با تغیر رویکرد به شناسایی ظرفیت ها و سرمایه های فرهنگی بپردازد و پس از آن با تبدیل آن به سرمایه نمادین به تولید سرمایه‌های نمادین به عنوان یکی از شیوه‌های برخورد ایجابی در عرصه عفاف و حجاب بپردازند.

حوزه‌های علمیه خواهران به عنوان یکی از گروه‌های مرجع علمی، اجتماعی و فرهنگی نمی‌توانند نسبت به جریان‌های فرهنگی و اجتماعی از جمله جریان های مخالف حجاب عفاف مثل: چهارشنبه‌های سفید، دختران خیابان انقلاب، حادثه پارک تهرانپارس و حوادثی که فرداهای دیگر برای ما طرح ریزی می‌شود بی تفاوت باشد اما تا کنون بیشتر انعکاس رفتاری که در عرصه حجاب و عفاف از نهادهای مرجع دیده شده، ‌برخورد سلبی با مقوله بد حجابی و نهی از منکر بوده است؛ اما حوزه‌های علیمه می‌توانند با تغیر رویکرد به شناسایی ظرفیت ها و سرمایه های فرهنگی بپردازد و پس از آن با تبدیل آن به سرمایه نمادین به تولید سرمایه‌های نمادین به عنوان یکی از شیوه‌های برخورد ایجابی بپردازند.

آن چه ضرورت توجه به این مسئله را بیشتر می‌کند تلاش جریان‌های فرهنگی و سیاسی مخالف در تولید و توسعه نمادهای مطلوب خود و تبدیل آن ها به سرمایه نمادین است تا در بزنگاه‌های فرهنگی، سیاسی، اجتماعی با تاثیرگذاری بر حوزه نفوذ نماد بتوانند خواسته ها و راهبردهای خود را به پیش ببرند.

امروزه در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های مختلف، شاهد نمادسازی‌های متعدد هستیم، به این معنی که چیزی یا فردی را به عنوان نماد انتخاب می‌کنند تا رفتار، گفتار و پندار سایر اقشار و آحاد ملت را تحت تأثیر قرار دهد و این یادداشت  در صدد بیان این مطلب است که حوزه‌های علمیه خواهران با ترمیم سرمایه‌های اجتماعی و سرمایه‌گذاری مناسب بر روی سرمایه‌های فرهنگی و تبدیل آن‌ها به سرمایه نمادین فرهنگی به عنوان یک ضرورت اجتماعی و فرهنگی  می‌تواند جامعه بانوان را به سمت پیروی از الگوها، نمادها و فرهنگ‌های مبتنی بر الگوی ایرانی- اسلامی سوق دهد.

یکی از مشهورترین دانشمندان و نظریه‌پردازان سرمایه فرهنگی «پیر بوردیو» است، او سرمایه را در چهار مقوله سرمایه  اقتصادی، اجتماعی (انواع روابط ارزشمند با دیگران)، فرهنگی و سرمایه نمادین (پرستیژ و افتخار اجتماعی) تفکیک کرده است.

بوردیو معتقد است که طبقه بالای جامعه، علاوه بر امکانات اقتصادی و به تبع آن سیاسی، سرمایه فرهنگی و اجتماعی را نیز در اختیار دارند، این طبقه به واسطه سرمایه فرهنگی منزلت دارد و می‌تواند روایت خود را از دنیای اجتماعی بر دیگران تحمیل کند.
 بوردیو، برای توضیح مفهوم سرمایه نمادین، از مفاهیم کاریزماتیک و مشروعيت «ماکس وبر» کمک می‌گیرد، و همچون ماکس وبر معتقد است که اعمال قدرت به مشروعیت نیاز دارد و سرمایه نمادین نیز از هر دو عنصر جهت تاثیر گذاری و به رسمیت شناخته شدن برخوردار می باشد در نگاه بوردیو سرمایه نمادین، شکلی از قدرت است که نه به عنوان قدرت، بلکه به عنوان تقاضای مشروع برای به رسمیت شناخت، احترام، اطاعت و تاثر گذاری بر مخاطب، مشاهده می‌شود.

به عبارت دیگر، سرمایه نمادین ، هر نوع از سرمایه است که دسته ای از اعضای اجتماع، آن را درک می‌کنند، به رسمیت می‌شناسند و برای آن ارزش قائل می شوند؛ سرمایه نمادین که از حیثیت شخص، سرچشمه می‌گیرد مجموعه ابزارهای نمادینی شامل پرستیژ، احترام، قابلیت های فردی در رفتار، كلام، کالبد و شکوه و فرهمندی را به فرد اعطا می‌کند.

پس قدرت و تسلط سرمایه‌ نمادین به دیگران به دلیل داشتن مشروعیت از یک سو و تأیید این مشروعیت از سوی دیگر، به دست می‌آید.

این سرمایه، جز در احترام، بازشناسی باورها، اعتبار و اعتماد دیگران وجود خارجی پیدا نمی‌کند و تا زمانی که باور دیگران را به همراه نداشته باشد، نمی تواند دوام پیدا کند؛ اما در صورت وجود اعتماد و پذیرش از سوی همگان، آن شخص به مشروعیت دست می‌یابد. بنابراین  باید گفت که سرمایه نمادین فرهنگی از آن دسته سرمایه‌های فرهنگی است که برای مردم نماد محسوب می‌شود و مردم برای آن احترام، ارزش و منزلت خاصی قائل هستند.
حوزه های علمیه خواهران طی سال های گذشته توانسته تعداد بسیاری از طلاب را پرورش دهد، به‌گونه‌ای که در حال حاضر بسیاری از این طلاب به عنوان نورون های  فکری و فرهنگی در فضای جامعه در حال فعالیت و تاثیر گذاری هستند تا جایی که برخی از این طلاب، دارای جایگاه‌های ممتاز فرهنگی و اجتماعی شده‌اند و ظرفیت‌های بسیار زیادی دارند که می‌توان آنها را  به عنوان سرمایه‌های فرهنگی در نظر گرفت که قابلیت تبدیل شدن به سرمایه‌های نمادین و به دنبال آن مورد پذیرش اجتماعی واقع شدن را دارند. حوزه های علمیه خواهران می تواند با سرمایه گذاری بر این دسته از طلاب آنها را به سرمایه نمایدن جامعه تبدیل نماید  تا این طلاب بتوانند با استفاده از  ظرفیتی که سرمایه نمادین در اختیار او قرار می دهد  روایت خود از سبک زندگی، جهان‌بینی و ... را بر  محیط اجتماعی تحمیل و عفاف، حجاب و سایر ارزش ها را در جامعه انتشار دهد تا جایی که مورد پذیرش اجتماعی و مردمی واقع شود.

علی توسلی کجانی


انتشار متن فوق در نمای حوزه به معنی تایید تمام یا بخشی از آن نیست بلکه تنها نظرات نویسنده است.