گفتگو با کارشناس امور کتابداری حوزه‌های علمیه خواهران:

خدمات کتابداری بر اساس نیازها توسعه می‌یابد

شناسه خبر : 70025

1397/09/30

تعداد بازدید : 150

خدمات کتابداری بر اساس نیازها توسعه می‌یابد
فعالیت کتابخانه‌ها در واحدهای حوزوی زیرمجموعه حوزه‌های علمیه خواهران اهمیت بسیاری دارد. تامین منابع پژوهشی برای مدارس علمیه از امور زیربنایی به حساب می‌آید و از سویی با ورود منابع جدید کتابخانه‌ها باید به‌روز شوند و با بهبود فناوری، به سامانه‌های موردنیاز مجهز شوند.

با وجود پشت سر نهادن هفته کتاب برنامه‌های این هفته از جمله برپایی نمایشگاه‌های کتاب در مدارس علمیه همچنان ادامه دارد.
با توجه به اهمیت کتابخانه‌ها در حوزه‌های علمیه خواهران گفتگویی با آقای حسنوند، کارشناس اداره توسعه و تامین منابع پژوهشی حوزه‌های علمیه خواهران که سال‌ها امور کتابخانه‌های حوزه‌های علمیه خواهران را تمشیت کرده است انجام داده‌ایم که حاصل آن از نگاه خوانندگان می‌گذرد.
 
-    یکی از ابزار های مدیریت کتابخانه سامانه کتابداری است. آیا کتابخانه های مرکز به چنین سامانه ای مجهز شده اند و تاثیر این سامانه در کیفیت بخشی به خدمات کتابداری توضیح لازم را بیان کنید:
سامانه کتابداری کتابخانه ها که در سال های گذشته به صورت قفل سخت افزاری بود و بسیاری از مدارس به این سامانه مجهز شده بودند که البته در کنار مزایای فراوان مشکلاتی نیز  برای مدارس داشت از جمله نصب نرم افزار، پاک شدن اطلاعات کتاب کتابخانه به دلیل نداشتن کتابدار متخصص و غیره.... که از سال 1395 با همکاری مشترک معاونت پژوهش و مرکز فناوری اطلاعات پس از بررسی های لازم فنی و تخصصی کتابداری، و ارزیابی دقیق  نرم افزارهای متعدد کتابداری، در نهایت  نرم افزار فرا کاوش با توجه به شرایط موجود و توان مالی مرکز انتخاب و خریداری گردید.
سپس طی بخشنامه ای تمام اطلاعات کتابشناختی از مدارس دریافت شد تا اطلاعات بر روی سامانه جدید بارگزاری شود و تقیریبا 110 کتابخانه مجوز ورود به سامانه جدید را پیدا کردند.در ادامه برای تمامی مدارس یک پایگاه ایجاد گردید که در حال حاضر تعداد پایگاه مدارس به 475 پایگاه رسیده است.
از جمله نکات ارزشمند در سامانه کتابخانه ها ایجاد پایگاه جامع و مشترک بین تمام کتابخانه های مدارس سراسر کشور می باشد که در آن تمام کتابخانه ها بصورت آنلاین در حال فعالیت هستند
نکته قابل توجه در سامانه جدید خدمات فهرست نویسی متمرکز است که بار هزینه های گزاف فهرست نویسی برداشته شده به دو روش انجام می شود:
روش اول:  تمام منابع خریداری شده و یا اهدا شده که از طریق مرکز برای کتابخانه¬ها ارسال می-شود، در کتابخانه مرکزی به صورت متمرکز و با صرف هزینه بسیار محدود فهرست¬نویسی می¬شود. این خدمات که در گذشته در تمامی مدارس برای هر عنوان کتاب به صورت جداگانه انجام می¬گرفت در حال حاضر یک بار در این مرکز، فهرست¬نویسی شده و در اختیار مدارس از طریق سامانه کتابداری قرار داده می¬شود تا مدارس اقدام به ثبت کتاب کتابخانه خود نمایند.
روش دوم: در این روش تمام منابع که در اختیار کتابخانه مدارس و یا منابعی که به صورت اهدایی و یا خریداری از طریق خود مدارس انجام می¬گیرد در پایگاهی به نام پایگاه تدوین کتاب توسط کتابدار مدرسه ثبت می¬گردد تا پس از بررسی و تأیید کارشناسان علم اطلاعات و دانش¬شناسی مرکز مورد تأیید نهایی قرار گرفته و به پایگاه جامع کتابخانه¬های مرکز مدیریت حوزه¬های علمیه انتقال داده خواهد شد. و سپس از طریق سامانه یک پیامک به کتابدار مدرسه ارسال می¬گردد تا مراحل بعدی توسط کتابدار  انجام گیرد.
از جمله فعالیت های دیگری که در ارتباط با سامانه فراکاوش درحال پیگیری هستیم عبارت است از:
ارتقاء و توسعه سامانه براساس نیاز ها، جمع آوری اشکلات و درخواست های ارتقاء و توسعه های جهت ابلاغ به مرکز فناوری اطلاعات، ارتباط مستقیم با دفتر فناوری اطلاعات و شرکت مربوطه، بروز رسانی خدمات سامانه و غیره، ایجاد دسترسی های لازم برای مدیران سیستم یا کاربران، ایجاد پایگاه و یوزر های جدید، حذف یا ایجاد رمز عبور مدیران سیستم و اطلاع رسانی به مدیران سیستم، شناسایی، بکارگیری و استفاده از تجهیزات و فناوری جدید در فهرستنویسی و طبقه بندی و نمایه سازی، نظارت فنی و اداری بر امور فهرستنویسی منابع فارسی و عربی در سامانه، بررسی اطلاعات کتابشناختی کتابداران، پیگیری خطاهای فنی سامانه به راهبر، ایجاد و بارگزاری کتابخانه مجازی، ایجاد کتابخانۀ دیجیتال پایان نامه ها/ تحقیقات پایانی و منابع مکتوب، انجام و نظارت بر فهرستنویسی کتابخانه‌های در پایگاه پیشنهادی در سامانه، بازخوانی رکوردهای ذخیره شده در سامانه و اصلاح آن‌ها،  کنترل نهایی فایل‌های ایجاد شده و انتقال آن‌ها به فایل اصلی و ارائه گزارشهای آماری.

-    تامین منابع مکتوب برای کتابخانه ها از چه طریقی و براساس چه سازو کاری  انجام میشود؟
منابع مكتوب كتابخانه ها يا از طريق خريد (از رديف بودجه مركز)، يا از طريق اهداء تهيه مي شوند
خريد منابع با استفاده از رديف بودجه استاني مرتبط(رديف تجهيز كتابخانه هاي مدارس) امورکتابخانه با همکاری مرکز نشر هاجر به منظور هدايت و جهت دهي، منابع مرجع و كمك آموزشي اوليه  را شناسایی و در اختیار  نماینده خرید قرار می دهد.

-    با توجه به حضور کتابداران در مدارس و نقش تعیین کننده آنان در رونق کتابخانه و کتابخوانی چه برنامه هایی برای ایجاد هماهنگی و ارتقا کمی و کیفی خدمات کتابداران انجام شده یا در دست اقدام می باشد؟
درراستای افزایش توان علمی و مهارتی کتابداران تاکنون 25 دوره آموزشی  با حضور 500 نفر از کتابدارن وبرخی از معاونان پژوهشی برگزار شده است .
همچنین به منظور  ايجاد هماهنگي و وحدت رويه ميان فعالیت¬های کتابخانه¬های مدارس حوزه¬های علمیه خواهران کشور و ارتقای سطح علمی کتابداران و هچنین ارتباط اطلاعات بین کتابدارن و مشاوره های تخصصی کتابداری این انجمن کتابداران در شبکه کوثرنت ایجاد شده که هم اکنون با تعداد 939 نفر از کتابداران و معاونین پژوهش فعال می باشد که پاسخگوی  سوالات ، ابهامات و نیز محلی برای تبادل نظر میان کتابداران و کارشناسان و معاونان پژوهشی می باشد.
دراین رابطه مطالب نوشته شده در انجمن کتابداران کوثر نت بدین شرح می باشد :
اطلاع رسانی 112 نوشته، عمومی 173 نوشته، تخصصی 143 نوشته، سامانه کتابداری 106 نوشته، بحث و گفتگو 22 نوشته  

-    اگر مشکلاتی در مسیر ارائه خدمات توسط کتابداران وجوددارد به آنها هم  اشاره بفرمایید؟
دو مشکل اصلی درمورد کتابداران وجود دارد که مهمترین مساله برای کتابداران متاسفانه نداشتن پست سازمانی ، بیمه و حق الزحمه  مشخص است که علی رغم تلاش‌های بسیار و قول مساعد نتوانسته‌ایم آن را به سرانجام برسانیم.
همچنین با توجه به هزینه های که معاونت پژوهش برای آموزش کتابداران در سالهای مختلف انجام داده یکی از مشکلات اصلی نداشتن ثبات  شغلی کتابداران  است، بسیاری از کتابداران پس از کسب تجربه و مهارت های لازم و طی دوره های آموزشی ، بدلایل متعدد همکاری آنان با مدارس قطع شده و فرد دیگری معرفی میشود و همه هزینه ای مالی و..... دوباره باید تکرار شود .

-    درابطه با کتابخانه مرکزی مستقر در قم هم توضیحاتی بفرمایید؟
کتابخانه مرکزی با بیش از 6580 عنوان در موضوعات مختلف از جمله علوم اسلامی، ادبیات و ادبیات عرب، فلسفه اسلامی، زن، و سایر... و 10950 نسخه کتاب و 5374 عضو به عنوان مرکز پشتیبانی فن و تخصصی کتابداری کتابخانه های  حوزوه های  سراسر کشور می باشد . همچنین خدمات عمومی برای طلاب و تمام همکاران حوزه های علمیه خواهران را نیز انجام می شود . در کتابخانه مرکزی خدماتی مانند فهرست نویسی  متمرکزکتابخانه های مدارس علمیه سراسر کشور، فهرستنویسی پایان نامه ها بصورت بنیادی، یکپارچه سازی عناوین کتابخانه های مدارس علمیه سراسر کشور، استاندارد سازی اطلاعات کتابشناختی بر اساس رده بندی، استاندارد سازی موضوعات بر اساس سر عنوان های موضوعی و سایر خدمات فنی دیگر را انحام می دهد. این کتابخانه به عنوان مرکز خدمات فنی استاندارد، کتابخانه های حوزوی می باشد که از نیروهای متخصص علم اطلاعات دانش با مدرک کارشناسی  ارشد مشغول به فعالیت می باشد

-    مهمترین برنامه های معاونت پژوهش درراستای ارتقائ کمی و کیفی کتابخانه ها چیست؟
دراین رابطه به چند سر فصل به صورت کوتاه اشاره میکنم :
برنامه ریزی و ارزیابی برای استاندارد سازی کتابخانه ها که بدین منظور معرفی کتابخانه های تیپ ، تدوین قوانین کتابخانه ها ، تدوین آیین نامه استاندارد سازی کتابخانه ها، توجه ویژه به ارائه خدمات مرجع در کتابخانه ها، تامین و به روز رسانی و پشتیبانی از کتابخانه ها، فهرست نویسی متمرکز، توانمند سازی کتابداران ازطریق برگزاری کارگاه های مهارتی حضوری  و غیر حضوری

-    انتظارات شما از مسئولین مرکز برای بالندگی هرچه بیشتر کتابخانه ها چیست؟
برای پویایی کتابخانه ها لازم است جایگاه سازمانی کتابداران در حوزه های علمیه خواهران مشخص شود، اداره امور کتابخانه در چارت سازمانی مرکز قرار گیرد، ردیف و بودجه مشخص و اصولی برای تجهیزات سخت افزاری و نرم افزاری کتابخانه ها مشخص و تهیه تمام تجهیزات و منابع زیر نظر این اداره صورت گیرد. می توان با استفاده از توان نیروهای متخصص و کتابداران، تحولی در سیستم پژوهشی طلاب سراسر کشور ایجاد نمود.