گفتگو با استاد گلگیری عضو شورای سیاست‌گذاری حوزه‌های علمیه خواهران

حضور بانوان در اربعین در راستای سخنان حضرت زینب(س) در کاخ یزید است

شناسه خبر : 68350

1397/08/06

تعداد بازدید : 11

حضور بانوان در اربعین در راستای سخنان حضرت زینب(س) در کاخ یزید است
گفتگو: راحله روشن حکایت اربعین قصه‌ای است که اگر هزاران بار نوشته شود و خوانده شود هنوز هزاران نکته نادیده و ناشنیده دارد و باید به عدد عمر عاشورا را تا اربعین چله نشست و تضرع کرد تا شاید شب قدر اربعین را به عنایت صاحبش شهود کنیم. راهی که باید دست به دامن صاحبش حضرت زینب سلام الله علیها شد و پابه‌پایش از شام تا کربلا پیاده رفت تا لحظه‌ای از حال زینب‌ سلام الله علیها را درک کرد.

نزدیکی به‌روزهای اربعین و خیل جمعیتی که عاشورا را نوحه‌خوانی کردند و به پهنای هستی اشک ریختند و حالا عاشقانه به سمت کربلا سرازیر شده و مشتاق زیارت حضرت سیدالشهداعلیه السلام و بیعت دوباره هستند بهانه‌ای شد تا گفت‌وگویی با استاد گلگیری عضو شورای سیاست‌گذاری حوزه‌های علمیه درباره ماهیت اربعین و نقش زنان در این حرکت عظیم داشته باشیم، نقشی که تا امروز به آن به‌درستی پرداخت‌نشده است.
- ماهیت حقیقی اربعین موضوعی است که امروزه از منظرهای مختلف به آن نگاه می‌شود، خوانش و برداشت شما درباره این اتفاق عظیم چیست؟

باید به اربعین جدا و مستقل از همه اتفاقات تاریخ اسلام و تشیع نگاه کرد، بعضی از بزرگان غدیر و عاشورا و اربعین را در کنار هم می‌بینند اما مقوله اربعین چیزی جدا از عاشورا و غدیر است یعنی خودجوش، درون‌زا و فزاینده است و دستوری نیست.
حرکت اربعین برخلاف رفتارهایی که جامعه شناسان تعبیر می‌کنند که انسان با دیدن و درونی شدن از انسان سر می‌زند در قلب ریشه دارد و فطری است، قرآن می‌فرماید شعائر از قلب بروز می‌کنند و ریشه در فطرت و قلب دارد نه این‌که ما این رفتارها را ببینیم و برای ما درونی شود و سپس به رفتار تبدیل‌شده و بروز کند، حرکت عظیم اربعین نیز از دسته رفتارهایی است که فطری است و آموزشی نبوده است.
 

- منظور شما از این‌که می‌فرمایید اربعین یک امر فطری است چیست؟
وقتی می‌گوییم حرکت اربعین فطری است و امور فطری دستوری نیست به این معنا است که درون‌زا و خودجوش و فزاینده است و چون مبداء آن حضرت زینب سلام الله علیها هستند و حضرت زینب سلام الله علیها امام نیستند بلکه مأمون هستند، اما چون از طرف امام معصوم این کار انجام‌نشده اربعین دستوری نیست و خود خوش است. البته این حرکت زیر چتر امام سجادعلیه السلام این حرکت انجام‌شده است.
نمونه مثال امور فطری در قرآن ساخت مساجد است، قرآن کریم درباره تعمیر مساجد دستور داده ولی برای ساخت آن دستوری ندارد زیرا خداپرستی فطری است و ساخت مساجد نیز یک امر فطری است و خودجوش ساخته می‌شود اما چون فطرت‌ها دچار تحریم و انحراف و اشتباه می‌شوند درنتیجه باید بازگشت و آن را احیا کرد و قرآن کریم نیز تعمیر مساجد را واجب کرده است.
و چون فطرت انسان نیز دستخوش تغییر و اغوای انس و جن قرار می‌گیرد  باید موردبازنگری قرار گیرد. درباره اربعین ادعا این است که یک حرکت خودجوش بوده که به‌وسیله حضرت زینب سلام الله علیها انجام می‌شود که ذخیره امام معصوم علیه السلام هستند و حقیقت حضور ایشان در کاروان امام حسین علیه السلام به همین منظور بوده است.
 

- تعبیرهای مختلفی درباره اربعین و حرکت حضرت زینب سلام الله علیها مطرح شده است. این ادعایی که این حرکت بدعت در دین است را چگونه رد می‌کنید؟
 این حرکت را چون حضرت زینب سلام الله علیها در سایه امام سجادعلیه السلام انجام داده‌اند بدعت نیست و کسی نمی‌تواند بگوید بدعت است، درست است که فردی این کار کرده‌اند که امام نبوده‌اند اما قطعاً معصوم بوده‌اند. امام سجادعلیه السلام درباره ایشان می‌فرمایند: حضرت زینب سلام الله علیها آموزش ندیده ولی معصوم است، پس این بدعت نیست.
- به نظر شما مهم‌ترین پیام اربعین چیست و اربعین قرار بوده چه پیامی را در این مسیر به جهانیان ابلاغ کند؟
 ما ادعا می‌کنیم حرکت اربعین در جهت احیای عناصر غدیر و عاشورا بوده و امامت را تثبیت و جهاد و ذلت ناپذیری را ترویج می‌کند، ولایت محوری که در جریان غدیر امام معرفی شده و شکل حکومت را ترسیم می‌کند در اربعین با طرحی نو و بیانی نو بازخوانی می‌شود و همچنین در عاشورا که امام حسینعلیه السلام هجرت، جهاد و شهادت را ترویج می‌کند در اربعین به سمت اوج و پایان سیر امامت درحرکت است، مطلب همگانی و حماسی می‌شود.
اربعین یک همایش و یک تمرین از جنس «واعدوالهم» است، نمایش آیه 54 و 55 سوره مائده است، حرکتی وحدت‌آفرین و هم‌افزای شیعه است که تحقق حقیقی عنصر موجود در خطبه فدکیه در کلام حضرت زهرا سلام الله علیها است.

- شما حضور زنان را در این حرکت بزرگ و عظیم چطور می‌بینید و آیا لزومی بر این حضور وجود دارد؟
خانم‌ها باید در اربعین خیلی جدی باشند و با اتکا به آیات و روایات مستند در راهی که در پیش‌گرفته‌اند هرگز تردید نکنند، کسانی که می‌گویند حرکت اربعین جای بانوان نیست تعبیری بسیار غلط دارند و باید بانوان حضور پررنگ و پر شوری داشته باشند و درواقع  تحقق بسیار از آرمان های اسلام توسط بانوان صورت می‌گیرد و این حرکت به دنبال خطبه فدکیه بوده و ادامه فرمایشات حضرت زینب سلام الله علیها در مقر حکمرانان ظالم و فاجر و فاسد در کوفه و شام است.

- شما غایت و انتهای حرکت اربعین را چگونه تعبیر می‌کنید و چه تصویری برای آن ترسیم می‌کنید؟
من باایمان کامل عرض می‌کنم که  این حرکت  به ظهور حضرت حجت عجل الله فرجه الشریف منتهی شده و ادامه آن حکومت جهانی اسلام خواهد بود.
از حضرت امام زمان عجل الله فرجه الشریف  روایت است که در هنگام ظهور درحالی‌که تکیه به خانه خدا زدند و این تکیه زدن یعنی خیلی حضرت آرامش دارند و حتماً بساط ظلم و جور برچیده شده که حضرت با خیال راحت بر خانه  خدا تکیه می‌زنند و جهانیان را مخاطب قرار می‌دهند و می‌فرمایند «من بقیه‌الله هستم» و شناسنامه درخشانی دارم، «ای همه جهانیان» و این یعنی جهانیان  باید قبلاً شناسنامه حضرت را شناخته باشند و رسانه در دست حضرت باشد، «من امام قائمی هستم که منتظرش بودید»، «ای اهل عالم من آن شمشیر برنده‌ای هستم که انتقام گیرنده است»، «ای اهل عالم جد من حسینعلیه السلام است و به قتل رسید درحالی‌که تشنه بود»، ای اهل عالم  در تمام این سخنان نشان می‌دهد که مخاطب حضرت اهل شیعه نیست بلکه همه عالم است و نفربه‌نفر مردم از گوشه و کنار جهان مخاطب وی هستند.
استفاده من از این روایت این است که راهپیمایی اربعین وسیله شناسایی حضرت عجل الله فرجه الشریف و امام حسینعلیه السلام به جهانیان است تا هنگام ظهور امام زمان عجل الله فرجه الشریف با استناد به شناخت مردم که در اربعین ایجادشده خودش را به جهانیان معرفی کند و این روایت ما را وادار می‌کند که در ادامه نهضت زینبی قدم برداریم و این راه را ادامه دهیم.

- اربعین به تعبیر شما هویت‌ساز و تمدن ساز است، این امر چطور محقق می‌شود؟
هویت‌سازی اربعین از یک منظر درست است و از یک منظر نه. هویت اسلامی و دینی و شیعی فردی وجود دارد و این فطری است که ما را در این مسیر قرار می‌دهد اما اربعین برای ما یک هویت جهانی می‌سازد و تحقق این هویت جدید حکومت جهانی است که تمدن نوین جهانی می‌سازد.
مبلغین باید برای چگونه رفتن که باادب اسلامی مطابقت داشته باشد، برنامه داشته باشند زیرا اساس ارادت به امام حسین علیه السلام ذاتی است. تنها باید رفتارها را به‌گونه‌ای آموزش بدهند که وهم جهانی ایجاد نکند و چهره زیبای اسلام را نمایش بدهند.
اربعین  تجلی عشق و ارادت در قالب شجاعت زنانه‌ای است که در مکتب علی علیه السلام و زهرا سلام الله علیها رشد کرده است، بیان دلیرانه زنی است که خطبه مادر را تکمیل و زیبایی خون برادر را در بوم ابدیت ترسیم می‌کند و زنان مسلمان امروز درراه پیمایی اربعین  باید وارثان این راه باشند تا عشق و ایمان دوباره تجلی یابد و فطرت گردوخاک گرفته نو شود.

- شما غایت حرکت اربعین را بیان کردید اما زائر اربعین در پایان مسیر پیاده‌روی به چه چیزی دست خواهد یافت؟
 اربعین پیام جهاد و ذلت ناپذیری و آزادگی است که باید به گوش همه جهانیان برسد، در مفهوم زیارت معنای حیات و بصیرت نهفته است، ما در اربعین به دیدار امام حسین علیه السلام می‌رویم و حتماً در انتهای این زیارت به دیدار امام زمان عجل الله فرجه نیز نائل خواهیم شد زیرا در مفهوم زیارت و حرکت اربعین بصیرت و روشن‌بینی حق و حق‌پرستی و بیعت جاودانه که تا بعد از مرگ نیز ادامه دارد، نهفته است.

- شما مبدأ این حرکت را حضرت زینب سلام الله علیها میدانید، آیا می‌توانیم بپذیریم این حرکت با توجه به حجم مصیب‌هایی که بر این خاندان آمده درهمان سال اول و بعد از بازگشت از شام اتفاق افتاده است؟
باید بر زینبی بودن این حرکت  تأکید کنیم، متأسفانه در کتب تاریخی به بحث اربعین پرداخته نشده است من دریکی از کتب تاریخ و مقتل به مسئله‌ای برخورد کردم؛ وقتی خاندان رسول‌الله صلی الله علیه و آله از شام برگشتند به راه مدینه نرفتند، بلکه به سمت کربلا حرکت کردند و از راهنمایی که توسط یزید انتخاب‌شده بود خواستند که کاروان را به سمت کربلا ببرد، در این حرکت سخنی از امام سجادعلیه السلام نیست و من با اطمینان می‌گویم کسی که این پیشنهاد را داده است حضرت زینب سلام الله علیها هستند و دلیلش هم واضح است؛ امام سجاد علیه السلام به‌عنوان امام و دلسوز مومنین پس از ماجرای عاشورا و اسارت و ماجراهای دمشق و ستم‌های گوناگون که اهل‌بیت علیه السلام دیده بودند عواطفشان اجازه نداد چنین درخواستی بکنند اما این درخواست از سوی کسانی ابراز شد که آماده دیدن هرگونه بلایی بودند و گفتند ما می‌رویم.
یکی از بزرگان ثابت کرده است که این بازگشت در همان سال اول اتفاق افتاده و من نیز ثابت می‌کنم که این بازگشت در همان سال اول اتفاق افتاده است اما خیلی از بزرگان سخن اربعین را مسکوت گذاشته‌اند زیرا می‌گویند امکان ندارد این افراد خسته و مصیبت‌دیده بتوانند این مسیر را مجددا برگردند اما حضرت زینب سلام الله علیها برای تکمیل پیام عاشورا و غدیر این قدرت را داشتند  و برای ابد این راه را برای همه شیعیان و مسلمانان و به‌ویژه بانوان هموار کردند تا کسی با هیچ عنوانی نتواند از این مسیر بازماند.

- بعضی از مردان به بهانه غیرت و سختی راه مانع حضور زنان در راهپیمایی اربعین می‌شوند، شما این دلیل را تأیید می‌کنید؟
آیا جسم و روحی پاک‌تر و لطیف‌تر از حضرت زینب سلام الله علیها در جهان وجود داشته است، حضرت زینب  سلام الله علیها در این مسیر حرکت کردند، بنابراین آقایان نمی‌توانند بهانه‌ای بیاورند. طبق روایت حضرت زهرا سلام الله علیها به نماز که می‌ایستادند از خانه ایشان نوری انعکاس داشته و آیا ممکن است این انوار در چهره ایشان منعکس نشده باشد، حضرت زینب سلام الله علیها فرزند همان مادر هستند و این زنان در اوج زیبایی و متانت و شخصیت در این مسیر در کنار امام حسین علیه السلام حرکت کردند درحالی‌که امام حسین علیه السلام  با علم غیب همه ماجرای اسارت و تعرض را می‌دانستند اما باز به این سفر آمدند و اهل‌بیت خود را نیز همراه آوردند تا زنان مشاهدات عینی خود را با نگاه زنان بیان کنند و نهضت اربعین را پی‌ریزی کرده و بهانه را از ما بگیرند.
نباید بگوییم ای‌کاش در عاشورا بودیم الآن نیز این فوز عظیم هنوز ادامه دارد و مبلغان زن باید این راه را ادامه بدهند.

- روایات فراوانی درباره زیارت اربعین نقل‌شده است، آیا می‌توانیم از این روایات بر وجوب اربعین استناد کنیم؟
امام حسن عسگری علیه السلام 5 ویژگی برای مؤمن ذکر کرده‌اند که یکی از آن ویژگی‌ها زیارت اربعین است، امام صادق علیه السلام  قبل از امام حسن عسگری علیه السلام به صفوان جمال زیارت اربعین آموزش داده بودند و گفتند برو کربلا زیارت اربعین و دو رکعت نماز نیز بخوان و برگرد، امام نفرمودند که روز اربعین باشد از این دو مطلب استناد می‌شود که زیارت اربعین واجب است و روز دیدار است که باید امام حسین علیه السلام را ببینیم تا سرانجام به دیدار امام زمان عجل الله فرجه الشریف نائل شویم.

- شما چند سال است که در پیاده وری اربعین حضور دارید، حس و حال و تجربه شما در این مسیر چیست؟
دو سال است که من به این مسیر می‌روم اما خیلی غصه خوردم که چرا دیر رفتم،حرکت در این مسیر قابل وصف نیست و انسان حضور حضرت زینب سلام الله علیها و امام حسین علیه السلام را در این مسیر احساس می‌کند،  واقعاً این مسیر مسیر دیدار است و می‌دانی داری راهی را که حضرت زینب  سلام الله علیها رفته  و حضرت زهرا  سلام الله علیها خواستند را احیا می‌کنیم.
در روایت داریم که امام صادق علیه السلام یا امام باقر علیه السلام فرمودند زن مؤمنه باید حضرت زهرا سلام الله علیها را در زیارت امام حسین علیه السلام مساعدت و یاری کند، ما در زیارت امام حسین علیه السلام در اربعین حضرت زهرا سلام الله علیها را یاری می‌کنیم.  نباید از حضور زنان جلوگیری شود اگر امنیت نیست امنیت برقرار کنند که امنیت هم وجود دارد و من در این سفر هیچ رفتار خلاف شرعی ندیدم.

- شما چه برنامه‌هایی را برای تشویق مردم برای حضور در راهپیمایی اربعین پیشنهاد می‌کنید؟
زیارت امام حسین علیه السلام جلوه اصلی آن در زیارت اربعین است. این حرکت یک حرکت فطری است و لازم نیست کسی را مجبور به حضور در این مسیر کنیم این مسیر همراهی حضرت زینب  سلام الله علیها به‌سوی امام زمان عجل الله فرجه الشریف است و این احساسی است که بین همه مردمی که در این مسیر حرکت می‌کنند، مشترک است و از هرکسی بپرسید این مسئله را بازگو می‌کند.
این حرکت نشان‌دهنده الهام الهی به فطرت انسان است و باید در این مسیر با خانم‌ها همراه شد و حرف‌های آن‌ها را  بشنویم. این راه نیازمند آموزش نیست تنها باید رفتارها را تنظیم کنیم عقاید تنظیم‌شده است ما به‌عنوان مسئول باید راه را آماده کنیم و مسیر را هموار کنیم اما اساس که ارادت به حضرت سیدالشهداعلیه السلام است به‌صورت فطری در درون همه انسان‌هاست و نیازمند به آموزش نیست و این ارادت در قلوب انسان‌ها وجود دارد و چون فطری است فزاینده است.
 آنان که مانده‌اند باید کار حسینی انجام دهند و اربعین کار حسینی است که باید زنان آن را انجام دهند.