رئیس مرکز فناوری اطلاعات حوزه‌های علمیه خواهران:

حوزه‌های علمیه خواهران در استفاده از ظرفیت فناوری اطلاعات پیشگام است

شناسه خبر : 68285

1397/09/05

تعداد بازدید : 39

حوزه‌های علمیه خواهران در استفاده از ظرفیت فناوری اطلاعات پیشگام است
اشاره: در نزدیک به پانصد مدرسه علمیه در سراسر کشور، خواهران طلبه مشغول تحصیل علوم دینی هستند که این مدارس در جای جای این مرز و بوم و اقصی نقاط ایران، پراکنده اند.

به جهت پراکندگی جغرافیایی، ارتباط میان مدارس علمیه، مدیریت‌های استانی و مرکز مدیریت حوزه علمیه خواهران، با هدف سازماندهی و مدیریت آموزشی و تحصیلی این مدارس، امری اجتناب ناپذیر است که استفاده از ظرفیت‌های فناوری اطلاعات این امر را به نحو شایسته و در بستری امن، فراهم می‌کند. هدفی که15 سال پیش، با راه اندازی سامانه‌ای یکپارچه و متمرکز به منظور تسهیل در امور و ارتباطات مدارس علمیه خواهران تحقق یافت به گونه ای که حوزه های علمیه خواهران به عنوان یکی از مراکز پیشگام در بهره گیری موثر از فناوری اطلاعات اقدام به مکانیزه سازی خدمات و فرایندهای حوزه علمیه خواهران کرد.
به این منظور و جهت اطلاع بیشتر از برنامه ها و فعالیت‌های مرکز فناوری اطلاعات حوزه‌های علمیه خواهران گفتوگویی با جناب آقای دکتر طائی زاده رئیس مرکز فناوری اطلاعات حوزه های علمیه خواهران انجام داده ایم.
ایشان در این گفت وگو ضمن بیان ضرورت و اهمیت مرکز فناوری اطلاعات در حوزه‌های علمیه خواهران، به تشریح اهم برنامه‌ها و اقدامات این مرکز پرداخته اند.
متن کامل گفتوگو با این شرح است:
- لطفا در خصوص ضرورت فعالیت مرکزی فناوری اطلاعات در حوزه‌های علمیه خواهران توضیح دهید.

در حال حاضر نه فقط مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه خواهران که در نزدیک پانصد نقطه از کشور پراکندگی دارد، بلکه حتی شرکت‌هایی که ۳ نقطه در کشور پراکندگی دارد، برای برقراری ارتباطات لحظه‌ای و اشتراک اطلاعات میان این سه بخش، از ظرفیت فناوری اطلاعات استفاده می‌کنند.
حوزه‌های علمیه خواهران، مرکزی است با  نزدیک پانصد  نقطه فعال در سراسر کشور که این پانصد نقطه با یکدیگر مرتبط هستند؛ اطلاعاتی را به اشتراک می‌گذارند، در مدیریت‌های استانی و مرکز مدیریت امور مختلف را پیگیری می‌کنند، طلاب نیاز به پشتیبانی محتوایی و تعامل با اساتیدشان دارند که در بیشتر موارد این اساتید در منطقه سکونت آن‌ها حضور ندارند و بسیاری از امور دیگر که تنها با استفاده از بستر و ظرفیت فناوری اطلاعات ممکن است.
زمانی که ما در سال ۱۳۸۵ شبکه یکپارچه مدارس را ایجاد کردیم، تقریبا خیلی از نهاد‌های ملی و وزارت‌خانه‌ها فاقد چنین شبکه و سامانه یکپارچه‌ای بودند؛ همچنین زمانی که ما در سال ۱۳۸۶ به صورت رسمی آموزش مجازی را راه‌اندازی کردیم، فکر می‌کنم که تنها دو دانشگاه در سطح کشور، آموزش مجازی داشتند و از این ظرفیت استفاده می‌کردند و ما از اولین مراکز بودیم اما در حال حاضر مشاهده می‌کنیم که حتی موسسات کوچک نیز از ظرفیت فضای مجازی و فناوری اطلاعات استفاده می‌کنند و این یک مسیر اجتناب ناپذیر است و این مایه افتخار است که حوزه‌‌های علمیه خواهران در این زمینه پیشگام بوده است.
هدف ما در استفاده از ظرفیت فناوری اطلاعات و راه‌اندازی سامانه‌های یکپارچه، صرفه‌جویی و رضایت مخاطبان بوده است.
 به عنوان مثال در حاضر آزمون‌های حوزه‌های علمیه خواهران به صورت متمرکز و با استفاده از بستر فضای مجازی انجام می‌شود و بسیاری از امور از جمله ارسال سوالات، تصحیح سوالات، ارسال سوالات تشریحی و ... کاملا به صورت مجازی انجام می شود و تنها در این بعد صرفه‌جویی زیادی صورت می گیرد.  لذا  استفاده از ظرفیت فناوری اطلاعات و فضای مجازی برای عدم هزینه‌کرد بیشتر و صرفه‌جویی موثر ضروری است.

- لطفا بفرمایید هدف و برنامه‌ اصلی مرکز فناوری اطلاعات چیست؟
برنامه اصلی مرکز فناوري اطلاعات، توسعه کاربري فناوري اطلاعات و مکانيزه کردن تمامي امور و فعاليت هاي مرکز، مناطق و مدارس علميه خواهران سراسر کشور و پشتيباني علمي اساتيد، طلاب، دانش آموختگان و کارگزاران مدارس علميه خواهران سراسر کشور از طريق توليد ابزارهاي کمک آموزشي، پژوهشي و فرهنگي است. اين مرکز با ايجاد زيرساخت هاي لازم و با برنامه ريزي بلندمدت توانسته است تمام بخش هاي اداري ـ مالي، دبيرخانه، آموزشي، امور پذيرش و سنجش، پژوهش، اطلاع رساني و مديريت جامع اطلاعات و ... را کاملاً مکانيزه کند. این مرکز پشتیبان سامانه‌های جاری و متعدد بخش‌های مختلف حوزه‌های علمیه خواهران است که این سامانه‌ها نیز با توجه به نوع‌ فعالیت‌ها در بخش‌های مختلف حوزه‌ علمیه خواهران نقش خود را ایفا می‌کنند. به‌عنوان مثال در فصل پذیرش و تحصیل، سامانه پذیرش فعالیت و نقش مهمی برای طلاب دارد و عملیات‌های درسی که تقویم درسی را پشتیبانی می‌کند مورد توجه می‌گیرد، همچنین مرکز فناوری اطلاعات در بحث پشتیبانی مالی کارکنان، استادان و مدیران مدارس علمیه خواهران در سامانه مالی حوزه‌های علمیه خواهران نقش خود را ایفا می‌کند.

- در زمینه سیاست‌مدرسه محوری چه اقداماتی در مرکز فناوری اطلاعات انجام شده است؟
بر اساس رویکرد جدید حوزه‌های علمیه خواهران کارهای نوینی نیز رخ داده و تمرکز بیشتری بر روی آن داریم. از جمله درخواست برای تعامل سازنده‌تر، راحت‌تر و در دست‌بودن مدیریت و ارکان مرکز حوزه‌های علمیه خواهران که یکی از راه‌های پیشنهادهای توسط مرکز فناوری برای این کار ایجاد سامانه‌های تعاملی ارتباط فی ما بین مدیر و سایر بخش‌ها با مدیران و استادان مدارس علمیه خواهران بوده است. ما پراکندگی خیلی زیادی در سطح کشور داریم و تا قبل از سال 97 غالبا ارتباط فی ما بین مدیریت متمرکز مستقر در قم با استان‌ها و مدارس در قالب نشست‌های مدیران استانی و یا نشست سراسری مدیران حوزه‌های علمیه خواهران انجام می‌شد و در طول این مدت ما دو سامانه را تجهیز کردیم که یکی از آن‌ها سامانه ویدیو کنفرانس برای ارتباط جلسه‌ای چند نفره بود که ارتباط تعاملی چند نفر به صورت صوتی و تصویری را در سطح کشور پوشش می‌دهد.
 سامانه دیگری که فراهم کردیم سامانه پخش زنده بوده که ارتباطات فی ما بین را به صورت زنده در سطح کشور پخش می‌کرد، البته ما شرایطی فراهم کردیم که فایل‌های صوتی و تصویری در این دو سامانه پس از پخش زنده نیز در دسترس کاربران قرار گیرد.
سامانه ویدیو کنفراسی که در اختیار مرکز مدیریت حوزه‌‌های علمیه خواهران قرار دادیم از طریق اسکایپ است اما تمام داده‌های آن را بومی و محلی کردیم و این درحالی است که غالبا سایر افراد و مراکز از اسکایپ بین‌المللی استفاده می‌کنند؛ اما ما به دلیل شرایط مرکز و نیازمندی‌ها و بهره‌برداری‌ها مورد نیاز خود از اسکایپ بومی که بر سیستم‌ها نصب شده است استفاده کردیم، البته در سامانه پخش زنده نیز از سیستم کاملا بومی استفاده شده است.
در حال حاضر در سامانه ویدیو کنفرانس از ابتدای سال تا کنون حدود 10 جلسه ویدیو کنفرانس کشوری به صورت رسمی برگزار شده است. البته تعداد استفاده از ویدیو کنفرانس بیش از این است و این آمار مختص ویدیو کنفرانس‌هایی است که در تمام کشور ارائه شده است. همچنین 11 جلسه پخش زنده از مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه خواهران برگزار شده است که بخش زیادی از آن‌ها مربوط به کمیسیون‌های مجازی اجلاس سراسر مدیران حوزه‌های علمیه خواهران بود.
مسئله دیگری که در رابطه با اجلاس سراسری مدیران باید مورد توجه قرار گیرد این است که پیش از اینکه این اجلاس برگزار شود ما قصد داشتیم که نظرات مدیران و استادان را پیرامون فعالیت‌های اجلاس و مسائل حوزه‌های علمیه خواهران بررسی کنیم و اتفاق بسیار خوبی که در این زمینه افتاد برگزاری جلسات متعدد در سامانه‌های مجازی بود که نتیجه‌گیری این جلسات را در اختیار کمیسیون‌های اصلی اجلاس قرار می‌داد.
این جلسات مجازی سبب شد تا شرکت‌کنندگان در اجلاس سراسری مدیران با ذهنی روشن مسائل مطرح شده در این اجلاس را مورد بررسی قرار دهند. جمع‌بندی‌ها در این اجلاس دارای غنای بیشتر و حاشیه‌های کمتری بود و هماهنگی و یکپارچگی خوبی میان ارکان مرکز و ستاد و صف برقرار کرد که اصلا هدف از برگزاری اجلاس سراسری مدیران حوزه‌های علمیه خواهران نیز رسیدن به همین هماهنگی و همدلی است.
کار دیگری که در همین زمینه انجام شده و بستر سومی توسط مرکز فناوری اطلاعات حوزه‌های علمیه خواهران انجام شده ایجاد بستر برگزاری کلاس‌های آنلاین برای طلاب است، این کلاس‌های آنلاین نقش بسیار مهمی در زمینه دفاع از پایان‌نامه‌ها ایفا می‌کند زیرا بخش زیادی از طلاب حوزه‌های علمیه خواهران در خارج از قم بوده و دیگر برای دفاعیه نیاز به حضور در قم نخواهند داشت.
 15 جلسه در زمینه‌ مختلف مانند کمیسیون‌های پذیرش، امور نخبگان و غیره توسط همین سامانه‌ها انجام شده و قابلیت مهم دیگری که در سامانه کلاس‌های آنلاین وجود دارد این است که توانایی ارسال فایل‌های مختلف مانند PDF و WORD را نیز دارد و می‌تواند به استادان در زمینه تدریس دروس حوزوی کمک شایانی بکند.
این سه سامانه‌ نتیجه رویکرد جدیدی است که مرکز فناوری اطلاعات حوزه‌های علمیه خواهران پیش گرفته که رضایتمندی خوبی را در میان ارکان حوزه‌ علمیه خواهران داشته است و نشانه این رضایت میزان افرادی است که از این سامانه‌ها استفاده می‌کنند.
به جز مسئله ارتباطات در موارد دیگر نیز مرکز فناوری اطلاعات حوزه‌های علمیه خواهران ورود پیدا کرده که یکی از آن‌ها شفافیت و در دسترس بودن اطلاعات است و در سال جاری دوبار کلان‌ترین اطلاعات بخش‌ها به صورت ترکیبی و در نمودارهای گرافیکی در اختیار مدیران علمیه خواهران قرار گرفته و هدف ما از این کار این بوده که در یک نگاه فعالیت‌ها و شاخص‌های مدیریتی حوزه علمیه خواهران توسط مدیران مدارس مشاهده شود.
از فعالیت‌های جدیدی که مرکز فناوری انجام داده راه اندازی مجمع فعالان فضای مجازی است که اهم اکنون بیش از دو هزار نفر عضو دارد. مجمع فعالان فضای مجازی حوزه‌های علمیه خواهران که با نام اختصاری «طوبی» شناخته می‌شود، آموزش و شبکه‌سازی دانش آموختگان، طلاب و اساتید حوزه‌های علمیه خواهران کل کشور را به عهده دارد. این مجمع دوره‌های مختلف آموزشی به صورت مجازی برای طلاب برگزار می‌کند و هدف این مجمع، مهارت‌افزایی طلاب در زمینه فضای مجازی و حضور موثر در این فضا است، به‌عنوان مثال دوره‌های: آشنایی با ابزارهای فضای مجازی، نویسندگی و تولید محتوا در فضای مجازی، گرافیک، آشنایی با شبکه های اجتماعی، تقوای رسانه ای، تبلیغ در فضای مجازی و غیره از دوره‌هایی است که در مجمع فعالان فضای مجازی حوزه‌های علمیه خواهران برگزار می‌شود، هم چنین دوره مقدماتی کامپیوتر و اینترنت نیز چندین بار در این مجمع برای طلاب برگزار شده است.

- در خصوص فرهنگ‌سازی در فضای مجازی چه اقداماتی توسط مرکز فناوری اطلاعات انجام شده است؟
فعالیت های زیادی در راستای فرهنگ سازی و ارتقای دانش و مهارت طلاب در استفاده از ابزارهای تولید محتوا و فعالیت و حضور موثر در فضای مجازی انجام شده از جمله: برگزاری کارگاه های آموزشی مهارت های فضای مجازی است که اخیرا ذیل فعالیتهای مجمع فعالن فضای مجازی شکل تخصصی تری به خود گرفته است. مثلا دوره های مختلفی را زا جمله دوره مدیریت و شیوه‌های جذب مخاطب در فضای مجازی، دوره سواد رسانه‌ای و ... به صورت آنلاین برگزارکردیم. پس از اینکه این آموزش‌ها به طلاب ارائه شد در سامانه آزمون آنلاین از طلاب شرکت کننده در این دوره‌ها آزمون گرفته و گواهی دوره اعطا می شود.
هم چنین برگزاری جلسات بیان تجارب فعالیت‌ها در فضای مجازی است که از افراد با سابقه و تاثیرگذار در فضای مجازی برای حضور در این جلسات دعوت می‌کردیم تا آموزش‌ها و تجارب خود را در این زمینه به طلاب ارائه دهند.
از دیگر اقداماتی هست که در این بخش انجام شده می توانیم  اشاره کنیم به تشکیل اتاق فکر مجازی، راه اندازی وبلاگهای گروهی، مشارکت نمایشگاه های کشوری و استانی، تولید و ارائه بسته های آموزشی متنی و تصویری، تشکیل گروه های توزیع محتوا در فضای مجازی، ارسال پیام های آموزشی و فرهنگ ساز به کاربران، راه اندازی کانال‌ها و صفحاتی در فضای مجازی جهت معرفی آثار طلاب و فعالیتهای فضای مجازی حوزه های علمیه خواهران.
در سال جاری در سامانه‌های تخصصی کوثرنت و کوثر بلاگ نیز اتفاقات بسیار خوبی افتاده و با توجه به رویکرد جدیدی مدیریت حوزه‌های علمیه خواهران توجه و ارتباط طلاب به این فضا بیشتر شده و تعامل آن‌ها با ستاد افزایش یافته و ما نیز این دو سامانه‌ را بروزرسانی کردیم که شامل فضای گرافیکی جدید و دسترسی‌ها و امکانات بیشتر می‌شود.
در سامانه کوثربلاگ نیز فعالیت‌های بسیار خوبی صورت گرفته و آمار بازدید از 12 هزار وبلاگی که در این سامانه فعال هستند در سال جاری 20 درصد افزایش پیدا کرده و رتبه الکسا وبسایت کوثربلاگ نیز 700 است که نبست به یک سامانه تخصصی رتبه بسیار خوبی است، همچنین مدتی است که سامانه کوثربلاگ را برای فعالیت افرادی غیر از طلاب حوزه‌های علمیه خواهران در دسترس قرار دادیم.یکی دیگر از کارهایی که انجام شده است بروزرسانی پرتال کاربران حوزه‌ علمیه خواهران است که از اهداف ما در این به‌روزرسانی‌ها دسترسی بهتر به اطلاعات بوده است.
نقشه پراکندگی مدارس از دیگر فعالیت‌هایی است که توسط این مرکز انجام شد و اطلاعات مربوط به پراکندگی مدارس و رشته‌های تدریس شده در آن‌ها و تعداد طلاب و غیره نیز در این نقشه قابل مشاهده است، این نقشه تعاملی می‌تواند تاثیر خوبی در تعامل مراکز حوزوی کشور با حوزه‌ علمیه خواهران داشته باشند.
 صفحه اصلی پایگاه اطلاع رسانی مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه خواهران امروز نشان‌دهنده و تعریف‌کننده مرکز مدیریت و مدارس علمیه خواهران کشور است که علاوه بر انتشار آخرین اخبار،  این سایت، کار در آشنایی بهتر و هر چه بیشتر مخاطبان با مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه خواهران و دسترسی به اطلاعات تحصیلی و شیوه ثبت نام و تحصیل در حوزه خواهران،  تاثیر زیادی داشته است.

-  در پایان اگر نکته خاصی باقی‌مانده بفرمایید
امروزه حوزه‌های علمیه در زمینه فضای مجازی حضور فعالی دارند و مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه خواهران که حدود 500 مدرسه در سطح کشور دارد باید ارتباطات خود را در زمینه فضای مجازی گسترش دهد. فضای مجازی و زیرساخت های تسهیل شده در این فضا برای طلاب و اساتید زمینه بسیار خوبی را برای ارتباط سریع و امن ایجاد کرده است که باید از این ظرفیت ها، بیش از گذشته و با برنامه ریزی و هدف مند استفاده کرد.